Biała lista VAT: przelew powyżej 15 000 zł tylko na konto z wykazu
Płacisz czynnemu podatnikowi VAT ponad 15 000 zł na rachunek spoza wykazu? Odpowiadasz za jego VAT, a przy fakturach z 2026 r. tracisz też koszt w PIT lub CIT, chyba że w 7 dni złożysz ZAW-NR.
W liczbach
- Próg transakcji, od którego liczy się wykaz
- 15 000 zł
- Termin na zawiadomienie ZAW-NR
- 7 dni
- Jak daleko wstecz można sprawdzić kontrahenta
- 5 lat
- Zapytania search w API dziennie
- 100
- Podmioty w jednym zapytaniu search
- 30
- Sankcja za pominięcie split payment
- 30% VAT
- Pozycje w załączniku nr 15 (obowiązkowy MPP)
- 150
- Faktury wystawione od tego dnia nie tracą kosztu w PIT i CIT za konto spoza wykazu
- 1.01.2027
Spis treści
Biała lista podatników VAT działa od 1 września 2019 r., a od 1 stycznia 2020 r. ma realne skutki finansowe dla firm, które płacą przelewem. Formalnie nazywa się „Wykaz podatników VAT”. Prowadzi go Szef Krajowej Administracji Skarbowej na podstawie art. 96b ustawy o VAT (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1263). Wykaz jest bezpłatny i aktualizowany raz na dobę w dni robocze.
Od 15 października 2026 r. API wykazu działa pod nowym adresem wykazpodatnikowvat.mf.gov.pl/api, pod którym jest też wyszukiwarka. Stary adres API, wl-api.mf.gov.pl, Ministerstwo Finansów obsługuje do 1 grudnia 2026 r. Jeśli twój program księgowy albo bank sprawdza kontrahentów automatycznie, warto upewnić się, że korzysta już z nowego adresu.
Od 2027 r. zmieniają się też skutki pomyłki. Przy fakturach wystawionych od 1 stycznia 2027 r. przelew na rachunek spoza wykazu nie odbiera już kosztu w PIT i CIT (ustawa z 18 września 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 1371). Solidarna odpowiedzialność za VAT sprzedawcy zostaje, więc sprawdzanie rachunku nadal ma sens.
Czym jest biała lista podatników VAT i co zawiera?
Wykaz obejmuje firmy, które naczelnik urzędu skarbowego zarejestrował jako podatników VAT (czynnych albo zwolnionych), którym odmówił rejestracji albo które wykreślił z rejestru, a także te, którym rejestrację przywrócono. Zakres danych określa art. 96b ust. 3 ustawy o VAT.
| Dane w wykazie | Kogo dotyczą |
|---|---|
| Nazwa firmy albo imię i nazwisko, NIP, REGON, numer KRS | wszystkich podmiotów w wykazie |
| Status: „Czynny”, „Zwolniony” albo „Niezarejestrowany” | wszystkich |
| Adres siedziby (spółki) albo stałego miejsca działalności (osoby fizyczne) | wszystkich |
| Daty rejestracji, odmowy, wykreślenia i przywrócenia oraz podstawa prawna | wszystkich, których dotyczy zdarzenie |
| Numery rachunków rozliczeniowych i imiennych rachunków w SKOK | tylko zarejestrowanych (czynnych i zwolnionych) |
| Reprezentanci, prokurenci i wspólnicy z numerami NIP | tylko niezarejestrowanych i wykreślonych |
W wykazie nie ma rachunków oszczędnościowo-rozliczeniowych (ROR), czyli prywatnych kont, ani rachunków zagranicznych. Trafiają do niego tylko firmowe rachunki rozliczeniowe zgłoszone w CEIDG albo na formularzach NIP i potwierdzone przez bank w systemie STIR. Duże spółki mają ich dziesiątki lub setki: Orlen na 18 listopada 2026 r. miał w wykazie 236 rachunków.
Wykaz pozwala sprawdzić stan na wybrany dzień z 5 lat poprzedzających rok sprawdzenia albo z bieżącego roku (art. 96b ust. 2). W 2026 r. można więc cofnąć się do 1 stycznia 2021 r. Firmę wykreśloną z rejestru VAT usuwa się z wykazu po 5 latach od końca roku wykreślenia (art. 96b ust. 7). Od 27 listopada 2025 r. dostęp do wykazu jest też możliwy przez CEIDG i biznes.gov.pl (art. 96b ust. 9).
Dlaczego firma znika z rejestru VAT?
Status „Niezarejestrowany” przy firmie, która jeszcze niedawno była czynnym podatnikiem, to sygnał ostrzegawczy. Art. 96 ust. 9 i 9a ustawy o VAT wymienia powody wykreślenia z urzędu, m.in.: podatnik nie istnieje albo nie da się z nim skontaktować, podał nieprawdziwe dane, nie złożył deklaracji za 3 kolejne miesiące albo za kwartał, przez 6 miesięcy wykazywał zerowe deklaracje, zawiesił działalność na co najmniej 6 miesięcy albo wystawiał puste faktury. Część z tych powodów jest niewinna, na przykład zawieszenie firmy, ale przy nowym kontrahencie i dużej fakturze warto zapytać, co się stało.
Faktura od podmiotu nieistniejącego nie daje prawa do odliczenia VAT (art. 88 ust. 3a pkt 1 lit. a ustawy o VAT). Status w wykazie nie przesądza o tym automatycznie, ale KAS wskazuje formalną weryfikację kontrahenta, w tym sprawdzenie jego statusu VAT, jako jedną z podstawowych przesłanek przy ocenie należytej staranności.
Kiedy trzeba sprawdzić kontrahenta na białej liście? Próg 15 tys. zł
Przepisy nie nakładają ogólnego obowiązku sprawdzania wykazu. Wyznaczają za to skutki płatności na rachunek spoza listy. Pojawiają się one, gdy spełnione są jednocześnie cztery warunki:
- Płacisz innemu przedsiębiorcy (transakcja B2B).
- Jednorazowa wartość transakcji przekracza 15 000 zł, bez względu na liczbę płatności (art. 19 Prawa przedsiębiorców, Dz.U. 2026 poz. 1484).
- Sprzedawca jest czynnym podatnikiem VAT i wystawił fakturę.
- Płacisz przelewem.
To ten sam próg 15 000 zł, który od 2017 r. zakazuje płacenia gotówką między firmami. Ministerstwo Finansów w objaśnieniach z 20 grudnia 2019 r. wyjaśnia, że liczy się wartość brutto całej transakcji, a nie pojedynczej raty czy zaliczki. Przy potrąceniu wierzytelności do limitu wlicza się pełną kwotę, a nie dopłatę, która zostaje po potrąceniu.
| Sytuacja | Czy wykaz ma znaczenie? | Dlaczego |
|---|---|---|
| Faktura od czynnego VAT-owca na 15 990 zł brutto, przelew | tak | transakcja powyżej 15 000 zł |
| Faktura na 15 000 zł brutto równo | nie | próg to „przekracza 15 000 zł” |
| Meble za 23 000 zł brutto w dwóch ratach po 11 500 zł | tak, przy obu ratach | liczy się wartość całej transakcji |
| Faktura na 20 000 zł od firmy zwolnionej z VAT | nie (ale nadal tylko przelew) | skutki dotyczą faktur czynnych podatników VAT |
| Zakup za 18 000 zł opłacony kartą firmową | nie | płatność kartą nie jest przelewem w rozumieniu przepisów |
| Import towarów i usług, WNT, dostawa towarów rozliczana przez nabywcę | nie | wyłączenie w art. 22p ust. 4 pkt 4 ustawy o PIT i art. 117ba § 3 pkt 5 Ordynacji |
Decyduje data. Rachunek musi być w wykazie w dniu zlecenia przelewu, a nie w dniu obciążenia konta czy wpływu pieniędzy. Przy zleceniu z odroczonym terminem albo zleceniu stałym liczy się dzień złożenia dyspozycji w banku. Jeśli rachunek kontrahenta zniknie z wykazu dzień po twoim zleceniu, nie ponosisz konsekwencji.
Przelewy na mniejsze kwoty też warto sprawdzać, bo wykaz pomaga wyłapać podmieniony numer konta na fałszywej fakturze. Ale przepisy podatkowe za brak sprawdzenia przy płatności do 15 000 zł nie karzą.
Jak sprawdzić kontrahenta na białej liście krok po kroku?
Sprawdzenie NIP i numeru konta zajmuje mniej niż minutę:
- Wejdź na wykazpodatnikowvat.mf.gov.pl (wyszukiwarka Ministerstwa Finansów, bez logowania).
- Wpisz NIP, REGON, numer rachunku albo nazwę firmy lub jej fragment.
- Wybierz datę. Domyślnie jest to dzisiejszy dzień; przy sprawdzaniu wstecz ustaw dzień zlecenia przelewu.
- Sprawdź status. Przy fakturze ponad 15 000 zł interesuje cię „Czynny”.
- Porównaj numer rachunku z faktury z listą rachunków przy firmie albo wyszukaj od razu po numerze konta.
- Zapisz identyfikator wyszukiwania. Wyszukiwarka nadaje każdemu zapytaniu unikalny numer, który potwierdza, kiedy i co sprawdziłeś. KAS wskazuje, że wystarczy przechowywać go elektronicznie, bez drukowania.
Jeśli wyszukiwarka pokazuje komunikat, że firma ma rachunki, ale nie wyświetla numeru z faktury, kontrahent prawdopodobnie używa rachunku wirtualnego. Takich numerów nie ma w wykazie wprost. KAS radzi wtedy wyszukać firmę po jej rachunku rozliczeniowym. Przy masowej weryfikacji pomaga plik płaski, który zawiera maski rachunków wirtualnych.
Wiele banków i programów do faktur sprawdza wykaz automatycznie przy zlecaniu przelewu. To wygodne, ale odpowiedzialność za weryfikację zostaje po stronie płacącego. Przy wyborze banku dla firmy porównaj, czy ta funkcja jest w standardzie: zestawienie znajdziesz w rankingu kont firmowych.
Pod pojęciem „sprawdzenie NIP” kryją się zresztą trzy różne rejestry. Biała lista mówi o statusie w polskim VAT i rachunkach. Kontrahenta z UE weryfikuje się w systemie VIES, a dane rejestrowe spółki w KRS. Przy zagranicznej firmie bez polskiego numeru VAT biała lista nic nie pokaże.
Co grozi za przelew na rachunek spoza białej listy?
Skutki są dwa i działają niezależnie od siebie. Pierwszy dotyczy tylko faktur wystawionych do 31 grudnia 2026 r.
| Skutek | Podstawa | Kogo dotyczy | Ile kosztuje |
|---|---|---|---|
| Wydatek nie jest kosztem podatkowym; jeśli już go ująłeś, zmniejszasz koszty albo zwiększasz przychód w miesiącu zlecenia przelewu | art. 22p ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o PIT, art. 15d ustawy o CIT, w brzmieniu sprzed 2027 r. | firmy na skali, liniowym, CIT; tylko faktury wystawione do 31.12.2026 | kwota ujęta w kosztach i zapłacona na rachunek spoza wykazu (netto u czynnego VAT-owca, brutto u zwolnionego z VAT) |
| Solidarna odpowiedzialność całym majątkiem za zaległości VAT sprzedawcy | art. 117ba § 1 Ordynacji podatkowej (Dz.U. 2026 poz. 622) | każdy podatnik VAT, także zwolniony i ryczałtowiec; bez zmian w 2027 r. | do wysokości VAT przypadającego na tę dostawę |
Utrata kosztu dotyczy tylko tej części zapłaty, która trafiła na złe konto. Jeśli część faktury zapłaciłeś na rachunek z wykazu, a część na inny, kosztem nie będzie tylko ta druga część.
Solidarna odpowiedzialność jest groźniejsza, niż wygląda. Działa wtedy, gdy sprzedawca ma zaległość w VAT. Urząd wydaje decyzję o twojej odpowiedzialności, a egzekwować pieniądze od ciebie może, gdy egzekucja z majątku sprzedawcy okaże się bezskuteczna (art. 108 § 4 Ordynacji). W praktyce to scenariusz typowy dla firm-słupów, które wystawiają faktury i znikają. Wtedy urząd może zażądać VAT z twojej faktury od ciebie, mimo że zapłaciłeś go sprzedawcy w cenie. Jeśli sprzedawca rozliczył VAT, solidarnej odpowiedzialności nie ma.
Co się zmienia od 1 stycznia 2027 r.?
Ustawa z 18 września 2026 r. o zmianie ustaw o PIT i CIT (Dz.U. 2026 poz. 1371) zawęża art. 22p ustawy o PIT i art. 15d ustawy o CIT. Od 1 stycznia 2027 r. koszt traci się tylko wtedy, gdy płatność powyżej 15 000 zł przy transakcji B2B poszła bez pośrednictwa rachunku płatniczego, np. gotówką. Znika utrata kosztu za przelew na rachunek spoza wykazu i za pominięcie obowiązkowego split payment, a razem z nią ZAW-NR w ustawach o podatkach dochodowych.
O tym, które przepisy stosować, decyduje data wystawienia faktury (art. 3 ust. 2 tej ustawy). Faktura z grudnia 2026 r. zapłacona w styczniu 2027 r. podlega jeszcze starym zasadom. Bez zmian zostają solidarna odpowiedzialność z art. 117ba Ordynacji podatkowej, ZAW-NR jako sposób na jej wyłączenie oraz sankcja 30% VAT za pominięcie obowiązkowego MPP z art. 108a ust. 7 ustawy o VAT.
Wykaz ma znaczenie także dla firm zwolnionych z VAT, które kupują od czynnych podatników. Zwolniony nabywca nie odlicza VAT, ale art. 117ba dotyczy każdego podatnika z art. 15 ustawy o VAT. Kiedy zwolnienie się opłaca i jak liczyć limit, wyjaśniamy w poradniku o zwolnieniu z VAT.
ZAW-NR: jak naprawić przelew na konto spoza wykazu?
Skutki można wyłączyć zawiadomieniem ZAW-NR. Składasz je przy pierwszej zapłacie na dany rachunek spoza wykazu, w terminie 7 dni od dnia zlecenia przelewu, do naczelnika urzędu skarbowego właściwego dla ciebie, czyli dla firmy, która zapłaciła (art. 117ba § 3 pkt 2 Ordynacji podatkowej, art. 22p ust. 4 pkt 1 ustawy o PIT). Do 30 czerwca 2020 r. termin wynosił 3 dni, a ZAW-NR szedł do urzędu sprzedawcy; zmieniła to ustawa z 5 czerwca 2020 r. (Dz.U. 2020 poz. 1065). W czasie stanu epidemii i stanu zagrożenia epidemicznego COVID-19 termin był wydłużony do 14 dni. Część poradników w internecie nadal podaje stare zasady. Przy fakturach wystawionych od 1 stycznia 2027 r. ZAW-NR chroni już tylko przed solidarną odpowiedzialnością za VAT, bo utraty kosztu w PIT i CIT za przelew spoza wykazu nie będzie.
Zawiadomienie zawiera cztery grupy danych (art. 117ba § 4):
| Element ZAW-NR | Co wpisać |
|---|---|
| Dane płacącego | NIP, nazwa albo imię i nazwisko, adres |
| Dane wystawcy faktury | NIP, nazwa i adres z faktury |
| Rachunek | numer konta spoza wykazu, na który poszedł przelew |
| Płatność | kwota i dzień zlecenia przelewu |
Najprościej złożyć ZAW-NR przez e-Urząd Skarbowy (podatki.gov.pl): logujesz się przez login.gov.pl, wypełniasz formularz i wysyłasz go online. Księgowa lub biuro rachunkowe może to zrobić za ciebie: w e-Urzędzie Skarbowym potrzebne jest pełnomocnictwo ogólne PPO-1. Od 1 października 2026 r. zawiadomienie może podpisać także pełnomocnik do podpisywania deklaracji z UPL-1 (art. 117ba § 3a Ordynacji, dodany ustawą z 29 maja 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 846).
Termin liczy się według art. 12 Ordynacji podatkowej: dnia zlecenia nie wlicza się do 7 dni, a jeśli ostatni dzień wypada w sobotę lub święto, termin przesuwa się na najbliższy dzień roboczy. Przelew zlecony w poniedziałek 7 grudnia 2026 r. wymaga więc ZAW-NR najpóźniej w poniedziałek 14 grudnia.
ZAW-NR nie jest prośbą o zgodę. To jednostronne zawiadomienie, które z mocy prawa zdejmuje z ciebie skutki zapłaty na rachunek spoza wykazu. Nie zwalnia natomiast z należytej staranności przy wyborze kontrahenta. Jeśli rachunek z faktury nie istnieje w wykazie, bo sprzedawca podał prywatne konto, poproś go o rachunek firmowy przed kolejną płatnością.
Biała lista a split payment: kiedy MPP chroni?
Zapłata w mechanizmie podzielonej płatności (MPP, split payment) wyłącza skutki z białej listy bez względu na to, na jaki rachunek poszedł przelew (art. 22p ust. 4 pkt 3 ustawy o PIT, art. 117ba § 3 pkt 4 Ordynacji). Kwota VAT trafia wtedy na rachunek VAT sprzedawcy, z którego pieniądze może przekazać głównie na podatki, więc ryzyko dla budżetu jest niewielkie.
MPP jest dobrowolny dla każdej faktury z VAT (art. 108a ust. 1), ale obowiązkowy, gdy jednocześnie:
- faktura dotyczy towarów lub usług z załącznika nr 15 do ustawy o VAT (150 pozycji, m.in. paliwa, węgiel, stal, złoto, telefony komórkowe, komputery, części samochodowe i roboty budowlane),
- kwota należności ogółem na fakturze przekracza 15 000 zł.
Sprzedawca ma wtedy obowiązek dopisać na fakturze „mechanizm podzielonej płatności” (art. 106e ust. 1 pkt 18a). Jeśli nabywca zapłaci zwykłym przelewem, urząd ustala dodatkowe zobowiązanie w wysokości 30% VAT przypadającego na towary z załącznika (art. 108a ust. 7). Przy fakturach wystawionych do 31 grudnia 2026 r. nabywca traci też koszt (art. 22p ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT w brzmieniu sprzed 2027 r.). Sankcji nie ma, jeśli sprzedawca rozliczył cały VAT z tej faktury (art. 108a ust. 8), a także wobec osoby fizycznej, która za ten sam czyn odpowiada za wykroczenie lub przestępstwo skarbowe (art. 108a ust. 7).
Przelew MPP robisz w zwykłej bankowości firmowej, wybierając komunikat podzielonej płatności. Podajesz w nim kwotę VAT, kwotę brutto, numer faktury oraz NIP sprzedawcy (art. 108a ust. 3); od 1 stycznia 2027 r. przy fakturze ustrukturyzowanej zamiast numeru faktury wpisuje się jej numer KSeF. Od tej samej daty numer KSeF w tytule przelewu będzie potrzebny także przy zwykłych płatnościach za faktury z KSeF między czynnymi podatnikami VAT (art. 108g), a status odbiorcy ustala się właśnie na podstawie białej listy. Więcej o tym w poradniku o KSeF od 2027.
Przykłady: biała lista podatników VAT w praktyce
Przykład 1. Hurtownia i konto spoza wykazu
Właściciel sklepu internetowego prowadzący JDG na podatku liniowym, czynny podatnik VAT, kupuje w hurtowni towar do odsprzedaży za 18 450 zł brutto (15 000 zł netto i 3450 zł VAT) i księguje zakup w kosztach. Faktura jest z listopada 2026 r. Hurtownia jest czynnym podatnikiem VAT, ale podała na fakturze rachunek, którego nie ma w wykazie. Sklep płaci przelewem i nie składa ZAW-NR.
| Pozycja | Kwota |
|---|---|
| Wydatek wyłączony z kosztów (netto) | 15 000 zł |
| Wyższy PIT przy podatku liniowym 19% | 2 850 zł |
| Ryzyko solidarnej odpowiedzialności za VAT hurtowni | do 3 450 zł |
| Razem możliwy koszt błędu | do 6 300 zł |
Do tego dochodzi wyższa składka zdrowotna, bo na podatku liniowym liczy się ją od dochodu. Na skali podatkowej przy stawce 12% sam PIT wzrósłby o 1800 zł, a przy stawce 32% o 4800 zł. Własne stawki VAT i kwoty brutto przeliczysz w kalkulatorze VAT. ZAW-NR złożony w 7 dni zdejmuje wszystkie te skutki. Gdyby ta sama faktura była wystawiona w styczniu 2027 r., koszt by został, a ryzykiem byłaby tylko solidarna odpowiedzialność do 3450 zł.
Przykład 2. Raty i zaliczki
Firma kupuje meble biurowe za 23 000 zł brutto (18 699 zł netto, 4301 zł VAT) i płaci w dwóch ratach po 11 500 zł. To przykład z objaśnień MF. Każda rata jest niższa niż 15 000 zł, ale liczy się wartość całej transakcji. Obie raty muszą więc pójść przelewem na rachunek z wykazu (albo kartą, która według MF nie jest przelewem). Zapłata pierwszej raty gotówką odbiera prawo do kosztu w tej części.
Przykład 3. Potrącenie
Przedsiębiorca X jest winien Y 18 000 zł za materiały budowlane, a Y jest winien X 12 000 zł za remont. Strony potrącają należności i X dopłaca 6000 zł. Według MF do progu liczy się cała wierzytelność, czyli 18 000 zł. Dopłata 6000 zł musi więc pójść przelewem na rachunek z wykazu. Gdyby faktura opiewała na 12 000 zł, a potrącenie na 8000 zł, dopłatę 4000 zł można by zapłacić gotówką.
Przykład 4. Laptopy z obowiązkowym split payment
Biuro rachunkowe kupuje trzy laptopy za 20 000 zł brutto na fakturze z grudnia 2026 r. Komputery są w załączniku nr 15 (poz. 60), a kwota przekracza 15 000 zł, więc faktura ma adnotację „mechanizm podzielonej płatności”. VAT z faktury to 3739,84 zł. Gdyby faktura była wystawiona od 1 stycznia 2027 r., koszt podatkowy zostałby w każdym wariancie, a sankcja i solidarna odpowiedzialność bez zmian.
| Sposób zapłaty | Koszt podatkowy | Biała lista | Sankcja |
|---|---|---|---|
| Przelew MPP, nawet na rachunek spoza wykazu | tak | bez skutków | brak |
| Zwykły przelew na rachunek z wykazu | nie (pominięcie MPP) | bez skutków | do 1121,95 zł (30% VAT), chyba że sprzedawca rozliczył VAT |
| Zwykły przelew na rachunek spoza wykazu, bez ZAW-NR | nie | solidarna odpowiedzialność | do 1121,95 zł |
Jak sprawdzać kontrahentów hurtowo: API i plik płaski?
Firmy, które płacą dziesiątki faktur dziennie, nie muszą sprawdzać każdej w przeglądarce. Ministerstwo Finansów udostępnia trzy narzędzia:
| Narzędzie | Co zwraca | Limit |
|---|---|---|
| API, metoda „search” | pełne dane firmy po NIP, REGON lub numerze rachunku na wybrany dzień oraz identyfikator zapytania | 100 zapytań dziennie, do 30 podmiotów w jednym zapytaniu |
| API, metoda „check” | odpowiedź TAK albo NIE: czy rachunek należy do firmy o danym NIP lub REGON | 5000 podmiotów |
| API WL2 („status”) | sam status VAT po NIP | 50 000 zapytań dziennie |
| Plik płaski | skróty par NIP i rachunek dla czynnych i zwolnionych podatników, z maskami rachunków wirtualnych | jeden plik dziennie, szacowany rozmiar 250 MB po kompresji |
Po wyczerpaniu limitu dostęp do API, a także do wyszukiwarki na stronie, może zostać zablokowany do północy. Wykaz aktualizuje się w dni robocze w godzinach 22:00–24:00. Plik płaski nie zawiera jawnych numerów: dane są zapisane jako wynik funkcji skrótu z daty, NIP i numeru rachunku, więc można tylko potwierdzić, że znana ci para jest na liście. Plik nie daje identyfikatora wyszukiwania, ale Ministerstwo Finansów archiwizuje pliki z poprzednich dni, więc skrót dla danej pary można później policzyć ponownie na dzień zlecenia przelewu. Sam fakt sprawdzenia można też, jak wskazuje KAS, odnotować we własnym systemie.
Co zrobić, gdy twojego konta nie ma na białej liście?
Brak rachunku w wykazie to kłopot sprzedawcy: klienci pytają o konto, wstrzymują przelewy albo składają ZAW-NR. Typowe przyczyny podaje KAS:
- firma używa do działalności prywatnego konta ROR, którego z definicji nie ma w wykazie,
- rachunek firmowy nie został zgłoszony w CEIDG (JDG) albo na formularzu NIP-2 lub NIP-8 (spółki i inne podmioty),
- konto jest nowe i bank nie potwierdził go jeszcze w systemie STIR,
- firma jest zwolniona z VAT bez zgłoszenia VAT-R, więc nie ma jej w wykazie wcale.
JDG zgłasza rachunek wnioskiem aktualizacyjnym CEIDG na biznes.gov.pl. Według KAS urząd obsługuje zgłoszenie w ciągu 3 dni roboczych, a rachunek pojawia się w wykazie dzień po aktualizacji danych. Jeśli zakładasz dopiero firmę, wpisz konto firmowe od razu we wniosku. Jeżeli planujesz zawiesić działalność na dłużej, pamiętaj, że przy zawieszeniu na co najmniej 6 miesięcy urząd wykreśla podatnika z rejestru VAT (art. 96 ust. 9a pkt 1), a wykaz przestaje pokazywać jego rachunki. Skutki zawieszenia opisujemy w poradniku o zawieszeniu działalności.
Jeśli w wykazie są błędne dane inne niż osobowe, możesz złożyć do naczelnika urzędu skarbowego wniosek o ich sprostowanie z uzasadnieniem (art. 96b ust. 11). Urząd może też poprawić je z urzędu (art. 96b ust. 10).
Podsumowanie
- Biała lista podatników VAT to bezpłatny wykaz Szefa KAS z art. 96b ustawy o VAT. Pokazuje status VAT firmy i jej rachunki firmowe, wstecz do 5 lat. Wyszukiwarka i API działają pod adresem wykazpodatnikowvat.mf.gov.pl; stary adres API działa do 1 grudnia 2026 r.
- Rachunek trzeba sprawdzić, gdy płacisz przelewem czynnemu podatnikowi VAT za fakturę powyżej 15 000 zł brutto. Liczy się wartość całej transakcji i stan wykazu w dniu zlecenia przelewu.
- Przelew na konto spoza wykazu oznacza solidarną odpowiedzialność za VAT sprzedawcy, a przy fakturach wystawionych do 31 grudnia 2026 r. także utratę kosztu w PIT lub CIT.
- Od faktur wystawionych 1 stycznia 2027 r. koszt traci się tylko za płatność powyżej 15 000 zł bez rachunku płatniczego (Dz.U. 2026 poz. 1371).
- Skutki wyłącza ZAW-NR złożony w 7 dni od zlecenia przelewu do własnego urzędu skarbowego albo zapłata w mechanizmie podzielonej płatności.
- Przy towarach z załącznika nr 15 i fakturze powyżej 15 000 zł split payment jest obowiązkowy; pominięcie go grozi sankcją 30% VAT, także po 2026 r.
- Firmy z dużą liczbą płatności mogą sprawdzać kontrahentów przez API (100 zapytań search dziennie po 30 podmiotów) albo plik płaski.
FAQ
Pytania i odpowiedzi
Czy biała lista dotyczy płatności poniżej 15 000 zł?
Skutki podatkowe nie. Art. 22p ustawy o PIT, art. 15d ustawy o CIT i art. 117ba Ordynacji podatkowej odwołują się do transakcji z art. 19 Prawa przedsiębiorców, czyli między firmami o jednorazowej wartości powyżej 15 000 zł. Liczy się wartość całej transakcji brutto, a nie pojedynczej raty.
Jaki dzień jest ważny przy sprawdzaniu rachunku na białej liście?
Dzień zlecenia przelewu w banku, a nie dzień obciążenia konta czy wpływu pieniędzy do sprzedawcy. Przy zleceniu z odroczonym terminem i zleceniu stałym jest to dzień złożenia dyspozycji. Najbezpieczniej sprawdzić rachunek w dniu zlecenia i zachować identyfikator wyszukiwania.
Do którego urzędu skarbowego składa się ZAW-NR?
Do urzędu skarbowego właściwego dla firmy, która zapłaciła, w terminie 7 dni od dnia zlecenia przelewu (art. 117ba § 3 pkt 2 Ordynacji podatkowej). ZAW-NR składa się przy pierwszej zapłacie na dany rachunek spoza wykazu, najprościej przez e-Urząd Skarbowy.
Czy płatność kartą firmową trzeba sprawdzać na białej liście?
Nie. Według objaśnień Ministerstwa Finansów z 20 grudnia 2019 r. płatność kartą i pay-by-link nie jest przelewem w rozumieniu przepisów o wykazie, więc zapłata w ten sposób na rachunek spoza wykazu nie odbiera kosztu i nie rodzi solidarnej odpowiedzialności.
Kontrahent jest zwolniony z VAT i nie ma go na białej liście. Czy mogę mu zapłacić?
Tak. Skutki z art. 22p ustawy o PIT, art. 15d ustawy o CIT i art. 117ba Ordynacji dotyczą faktur od czynnych podatników VAT. Przy fakturze od firmy zwolnionej z VAT rachunek nie musi być w wykazie, ale przy płatności powyżej 15 000 zł nadal obowiązuje przelew zamiast gotówki.
Czy ryczałtowiec musi sprawdzać białą listę?
Tak, choć z innego powodu. Ryczałt nie uwzględnia kosztów, więc art. 22p go nie dotyczy, ale solidarna odpowiedzialność za VAT sprzedawcy z art. 117ba Ordynacji obejmuje każdego podatnika VAT, także zwolnionego z VAT i rozliczającego się ryczałtem.
Czy od 2027 r. przelew na konto spoza białej listy nadal odbiera koszt?
Nie, jeśli faktura została wystawiona 1 stycznia 2027 r. lub później. Ustawa z 18 września 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 1371) ogranicza art. 22p ustawy o PIT i art. 15d ustawy o CIT do płatności powyżej 15 000 zł dokonanych bez rachunku płatniczego, np. gotówką. Do faktur wystawionych wcześniej stosuje się dotychczasowe przepisy. Solidarna odpowiedzialność za VAT sprzedawcy z art. 117ba Ordynacji podatkowej się nie zmienia.
Źródła
- Ustawa o podatku od towarów i usług, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1263 (art. 96, 96b, 106e, 108a, załącznik nr 15), Internetowy System Aktów Prawnych, Kancelaria Sejmu
- Ustawa – Ordynacja podatkowa, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 622 (art. 117ba), Internetowy System Aktów Prawnych, Kancelaria Sejmu
- Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 592 (art. 22p), Internetowy System Aktów Prawnych, Kancelaria Sejmu
- Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 554 (art. 15d), Internetowy System Aktów Prawnych, Kancelaria Sejmu
- Ustawa z 18 września 2026 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, Dz.U. 2026 poz. 1371 (art. 1 pkt 2, art. 2 pkt 4, art. 3, art. 6), Internetowy System Aktów Prawnych, Kancelaria Sejmu
- Ustawa z 29 maja 2026 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2026 poz. 846 (art. 117ba § 3a), Internetowy System Aktów Prawnych, Kancelaria Sejmu
- Ustawa z 5 czerwca 2020 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2020 poz. 1065, Internetowy System Aktów Prawnych, Kancelaria Sejmu
- Ustawa – Prawo przedsiębiorców, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1484 (art. 19), Internetowy System Aktów Prawnych, Kancelaria Sejmu
- Informacje o wykazie podatników VAT, Krajowa Administracja Skarbowa, gov.pl
- API Wykazu podatników VAT, Krajowa Administracja Skarbowa, gov.pl
- Wykaz podatników VAT: pytania i odpowiedzi, Krajowa Administracja Skarbowa, gov.pl
- Plik płaski, Krajowa Administracja Skarbowa, gov.pl
- Wykaz podatników VAT, wyszukiwarka, Ministerstwo Finansów
- Zawiadomienie ZAW-NR, Ministerstwo Finansów, podatki.gov.pl
- Objaśnienia podatkowe z dnia 20 grudnia 2019 r. Wykaz podatników VAT, Ministerstwo Finansów
- Nowy wzór zawiadomienia ZAW-NR, zmiana terminu składania i adresata od 1 lipca 2020 r., INFOR
- Wynik zapytania API search dla NIP 7740001454 na dzień 18.11.2026, Ministerstwo Finansów, API Wykazu podatników VAT