Szukaj w Biznes7

Działalność nierejestrowana w KSeF: faktura dla firmy wymaga NIP

Sprzedaż osobom prywatnym nie wymaga KSeF ani NIP. Gdy fakturę chce firma, od 1 stycznia 2027 r. trzeba ją wystawić w KSeF.

Kobieta szyjąca zasłony na zamówienie odmierza materiał w domowej pracowni
Limit zwolnienia podmiotowego z VAT
240 000 zł
Faktury B2B poza KSeF do końca 2026 r.
10 000 zł
Koniec okresu przejściowego
31.12.2026
Limit działalności nierejestrowanej w 2027 r.
11 137,50 zł
Czas klienta na żądanie faktury
3 miesiące
Maksymalna kara za fakturę bez VAT poza KSeF
18,7%
Koszt Aplikacji Podatnika KSeF
0 zł

Działalność nierejestrowana a KSeF to w praktyce pytanie o to, komu sprzedajesz. Jeśli twoimi klientami są wyłącznie osoby prywatne, KSeF cię nie dotyczy i nie potrzebujesz NIP. Jeśli fakturę chce od ciebie firma, od 1 stycznia 2027 r. wystawisz ją w KSeF, bo dla celów VAT jesteś podatnikiem zwolnionym, a nie osobą prywatną. Ta sama logika obejmuje JDG korzystające ze zwolnienia z VAT do 240 000 zł rocznie.

Poniżej rozkładamy to na przypadki: kto musi, kto może, co zrobić przed 2027 r. i ile kosztuje błąd.

Kogo dotyczy KSeF bez VAT: krótka mapa obowiązków

Ustawa o VAT nie rozróżnia podatników czynnych i zwolnionych, gdy mówi o KSeF. Art. 106ga ust. 1 stanowi, że „podatnicy są obowiązani wystawiać faktury ustrukturyzowane przy użyciu Krajowego Systemu e-Faktur”. Ministerstwo Finansów potwierdza to w swoich odpowiedziach na pytania: obowiązek ma „każdy podatnik (czynny i zwolniony), który ma obowiązek wystawienia faktury”, niezależnie od formy prawnej.

Kto Sprzedaż dla konsumentówB2C Sprzedaż dla firm (B2B) w 2026 r. Sprzedaż dla firm (B2B) od 1.01.2027
Działalność nierejestrowana bez KSeF, faktura tylko na żądanie faktura na żądanie; poza KSeF, jeśli do 10 000 zł brutto w miesiącu faktura na żądanie, zawsze w KSeF; wymaga NIP
JDG zwolniona z VAT (art. 113) bez KSeF, faktura tylko na żądanie faktura na żądanie; poza KSeF, jeśli do 10 000 zł brutto w miesiącu faktura w KSeF
Najem prywatny dla firmy nie dotyczy jak wyżej, limit 10 000 zł faktura w KSeF
Czynny podatnik VAT bez KSeF (dobrowolnie można) KSeF od 1.02.2026 (sprzedaż powyżej 200 mln zł w 2024 r.) lub od 1.04.2026, z wyjątkiem limitu 10 000 zł KSeF dla wszystkich

Podstawa: art. 106b ust. 2 i 3, art. 106ga ust. 2 pkt 4 i art. 145m ustawy o VAT oraz odpowiedzi MF na ksef.podatki.gov.pl.

Czy działalność nierejestrowana musi korzystać z KSeF?

Nie zawsze. Działalność nierejestrowana to według art. 5 ust. 1 Prawa przedsiębiorców działalność osoby fizycznej, której przychód należny nie przekracza w żadnym kwartale 225% minimalnego wynagrodzenia i która w ostatnich 60 miesiącach nie prowadziła firmy. Dla prawa przedsiębiorców to nie jest działalność gospodarcza. Dla ustawy o VAT już tak: osoba, która ją prowadzi, jest podatnikiem, zwykle zwolnionym z VAT podmiotowo na podstawie art. 113.

Ministerstwo Finansów mówi to wprost w odpowiedziach o KSeF: nabywca z działalnością nierejestrowaną „jest podatnikiem w rozumieniu ustawy o VAT”. Skoro jest podatnikiem jako kupujący, jest nim też jako sprzedawca.

Z tego wynikają trzy sytuacje:

  1. Sprzedajesz tylko osobom prywatnym. Faktury nie musisz wystawiać w ogóle, chyba że klient o nią poprosi. Jeśli poprosi, wystawiasz ją poza KSeF, papierowo albo jako PDF. Art. 106ga ust. 2 pkt 4 wyłącza faktury dla osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej z obowiązku KSeF. Szczegóły opisujemy w poradniku o fakturze dla osoby prywatnej w KSeF.
  2. Firma żąda od ciebie faktury. Jako podatnik zwolniony nie musisz wystawiać faktury z własnej inicjatywy (art. 106b ust. 2), ale na żądanie nabywcy zgłoszone w ciągu 3 miesięcy od końca miesiąca dostawy lub zapłaty musisz to zrobić (art. 106b ust. 3 pkt 2). Taka faktura jest objęta KSeF.
  3. Sam wybierasz fakturę, choć nikt o nią nie prosił. MF wskazuje, że i wtedy dokumentem jest faktura, a nie rachunek, więc dla firmy wystawisz ją w KSeF.

Limit przychodu sprawdzasz osobno. W 2026 r. wynosi on 10 813,50 zł na kwartał (225% z 4806 zł), a w 2027 r. 11 137,50 zł (225% z 4950 zł, Dz.U. 2026 poz. 1213). Wliczasz do niego całą sprzedaż, także tę dla osób prywatnych. Jak liczyć przychód należny i co się dzieje po przekroczeniu, wyjaśniamy w tekście o limicie działalności nierejestrowanej.

Działalność nierejestrowana w KSeF: po co NIP i jak go dostać

KSeF identyfikuje sprzedawcę po NIP. MF pisze: „W KSeF nie ma technicznej możliwości wystawienia faktury bez NIP sprzedawcy”. Osoba z działalnością nierejestrowaną posługuje się na co dzień numerem PESEL, więc przed pierwszą fakturą w KSeF musi uzyskać NIP.

W odpowiedzi na interpelację nr 13519 z 3 grudnia 2025 r. Ministerstwo Finansów opisało procedurę: osoba z działalnością nierejestrowaną dostanie NIP, jeśli razem ze zgłoszeniem identyfikacyjnym NIP-7 złoży zgłoszenie rejestracyjne VAT-R. Zgłoszenia trafiają do właściwego urzędu skarbowego; VAT-R można złożyć osobiście, listownie albo przez e-Urząd Skarbowy (podatki.gov.pl). Jeśli masz już NIP, np. jako płatnik, rejestracja do VAT w tym celu nie jest potrzebna. W tej samej odpowiedzi MF zaznaczyło, że obowiązek wystąpienia o NIP pojawi się „zasadniczo dopiero 1 stycznia 2027 r.”, bo do końca 2026 r. drobne faktury mogą powstawać poza KSeF.

Sama rejestracja jako podatnik VAT zwolniony nic nie kosztuje. Opłatę skarbową 170 zł płaci się tylko wtedy, gdy chcesz dostać potwierdzenie zarejestrowania VAT-5 (podatki.gov.pl).

Zgłoszenie VAT-R ze statusem „zwolniony” nie oznacza przejścia na VAT. Nadal korzystasz ze zwolnienia z art. 113, nie składasz JPK_VAT i nie płacisz podatku od sprzedaży. Zmienia się tylko to, że masz NIP i możesz zalogować się do KSeF.

Czy mogę zrobić to teraz, w grudniu 2026 r.?

Tak, a przy stałym kliencie firmowym to rozsądne. Urząd skarbowy potrzebuje czasu na nadanie NIP, a od 1 stycznia 2027 r. każda faktura dla firmy musi powstać w KSeF. Bez NIP nie wystawisz jej w ogóle.

Zwolnienie z VAT a KSeF: JDG do 240 000 zł

Zwolnienie podmiotowe z art. 113 ust. 1 przysługuje, jeśli wartość sprzedaży bez podatku nie przekroczyła 240 000 zł w poprzednim ani bieżącym roku. Do 2025 r. limit wynosił 200 000 zł.

Zwolnienie dotyczy podatku, nie fakturowania. JDG zwolniona z VAT ma NIP z wpisu do CEIDG, więc nie ma problemu z dostępem do systemu. Zostaje pytanie, kiedy faktura musi trafić do KSeF:

  • Do 31 grudnia 2026 r. możesz wystawiać faktury B2B poza KSeF, jeśli ich łączna wartość brutto w miesiącu nie przekracza 10 000 zł (art. 145m ust. 1). Fakturę, którą przekroczysz limit, i wszystkie następne wystawiasz już w KSeF (art. 145m ust. 2).
  • Od 1 stycznia 2027 r. okres przejściowy się kończy. Każda faktura dla podatnika, której nie obejmuje wyjątek, powstaje w KSeF.

Do limitu 10 000 zł nie wliczasz faktur dla konsumentów, faktur wystawionych z kasy rejestrującej ani paragonów z NIP do 450 zł uznanych za faktury uproszczone. Liczy się data wystawienia faktury, a nie data sprzedaży (odpowiedzi MF, pytania 16–⁠22 w sekcji o zasadach).

Kiedy faktura w KSeF przestaje być konieczna mimo zwolnienia? Rozporządzenie MFiG z 7 grudnia 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 1740) wyłącza z KSeF m.in. usługi zwolnione z art. 43 ust. 1 pkt 7 i 37–⁠41 (głównie finansowe i ubezpieczeniowe), gdy dokumentuje je faktura z węższym zakresem danych. To wyjątek dla zwolnień przedmiotowych, nie dla małych firm zwolnionych z art. 113.

Pełne terminy wdrożenia dla wszystkich grup zebraliśmy w poradniku KSeF od 2027 roku.

Kto nie może skorzystać ze zwolnienia

Art. 113 ust. 13 wyłącza ze zwolnienia podmiotowego część towarów i usług, m.in. usługi prawnicze i doradcze. Kto je świadczy, musi być czynnym podatnikiem VAT od pierwszej sprzedaży, także w działalności nierejestrowanej. Wtedy obowiązuje go pełny KSeF, tak jak każdą firmę z VAT.

B2C i B2B: jak wystawić fakturę bez VAT w KSeF

Sam proces niczym się nie różni od faktury czynnego podatnika. Różnice są w treści faktury.

Element Faktura podatnika zwolnionego Uwagi
NIP sprzedawcy obowiązkowy KSeF nie przyjmie faktury bez niego
Stawka VAT brak, sprzedaż zwolniona na fakturze nie ma kwoty podatku
Podstawa zwolnienia wskazanie przepisu, np. art. 113 ust. 1 ustawy o VAT wymóg art. 106e ust. 1 pkt 19
Nabywca bez NIP (np. inna działalność nierejestrowana) pole BrakID z wartością „1” według odpowiedzi MF
Przekazanie faktury firma z NIP odbiera ją w KSeF; nabywca bez NIP lub konsument w uzgodniony sposób, z kodem QR art. 106gb ust. 4–⁠6

Osoba fizyczna loguje się przez login.gov.pl (m.in. Profil Zaufany, aplikacja mObywatel, bankowość elektroniczna, e-dowód) albo kwalifikowanym podpisem elektronicznym, zgodnie z odpowiedziami MF. Faktury wystawisz w bezpłatnej Aplikacji Podatnika KSeF 2.0 lub w Aplikacji Mobilnej KSeF.

Instrukcję krok po kroku w Aplikacji Podatnika opisujemy w poradniku jak wystawić fakturę w KSeF. Jeśli wystawiasz kilka faktur miesięcznie i chcesz mieć gotowe szablony, porównanie narzędzi znajdziesz w rankingu programów do faktur z KSeF.

A jeśli to ty kupujesz?

Firma, która sprzedaje osobie z działalnością nierejestrowaną bez NIP, wystawia fakturę w KSeF z polem BrakID i przekazuje ją w uzgodniony sposób, z kodem QR. Nie trzeba zakładać konta w KSeF, żeby taką fakturę dostać.

Podatnik zwolniony nie musi też podawać numeru KSeF w tytule przelewu. Ten obowiązek od 1 stycznia 2027 r. dotyczy tylko płatności między czynnymi podatnikami VAT (art. 108g, odpowiedzi MF w sekcji o płatnościach).

Przykłady liczbowe: cztery profile w 2026 i 2027 r.

Kwoty to przykłady ilustrujące przepisy, a nie dane o realnych osobach.

Profil Sprzedaż Grudzień 2026 Od stycznia 2027
A. Rękodzieło przez internet, działalność nierejestrowana 2 500 zł miesięcznie, tylko osoby prywatne bez KSeF i bez NIP bez KSeF i bez NIP; kwartalnie 7 500 zł, poniżej limitu 11 137,50 zł
B. Grafik, działalność nierejestrowana 3 600 zł na kwartał dla agencji, która żąda faktury faktura poza KSeF (poniżej 10 000 zł w miesiącu) faktura w KSeF; wcześniej NIP przez VAT-R i NIP-7
C. JDG zwolniona z VAT, usługi 15 000 zł brutto miesięcznie, z czego 9 000 zł dla firm faktury B2B poza KSeF (9 000 zł ≤ 10 000 zł) wszystkie faktury B2B w KSeF; 6 000 zł dla konsumentów nadal dowolnie
D. Najem prywatny lokalu firmie 3 000 zł miesięcznie poza KSeF, poniżej limitu faktura w KSeF (według odpowiedzi MF)

Profil C w szczegółach. W 2026 r. o tym, czy faktury B2B mogą powstać poza KSeF, decyduje tylko 9 000 zł wystawione firmom. Faktury dla konsumentów na 6 000 zł do limitu się nie wliczają. Gdyby w którymś miesiącu klient firmowy zamówił dodatkowo usługę za 1 500 zł, suma faktur B2B wyniosłaby 10 500 zł. Faktura, którą przekroczono 10 000 zł, i wszystkie kolejne do końca roku musiałyby powstać w KSeF.

Ile kosztowałby błąd od 2027 r.? Art. 106ni przewiduje karę do 18,7% kwoty należności ogółem za fakturę bez wykazanego podatku wystawioną poza KSeF wbrew obowiązkowi. Przy fakturze grafika z profilu B na 3 600 zł maksymalna kara wynosi 673,20 zł (3 600 zł × 18,7%). To górna granica, a nie stała stawka.

Kiedy zaczną się kary za brak KSeF?

Według obecnego tekstu ustawy kary z art. 106ni obowiązują od 1 stycznia 2027 r. Sejm 6 listopada 2026 r. uchwalił jednak ustawę z rządowego projektu (druk nr 3245), według której art. 106ni ust. 1–⁠3 i 5–⁠7 wejdą w życie dopiero 1 stycznia 2028 r. Kary za 2027 r. nie byłyby więc nakładane. Senat zajmie się ustawą 25–⁠26 listopada 2026 r. Potem potrzebny jest jeszcze podpis prezydenta i ogłoszenie w Dzienniku Ustaw.

Dwie rzeczy są pewne niezależnie od losu nowelizacji:

  • odroczenie dotyczy kar, a nie obowiązku, więc od 1 stycznia 2027 r. faktury B2B podatników zwolnionych i tak muszą powstawać w KSeF;
  • art. 106ni ust. 4 już teraz wyklucza postępowanie karne skarbowe za sam brak faktury w KSeF.

Stawki ZUS, limity i inne kwoty na nowy rok zbieramy w stawkach dla przedsiębiorcy na 2027 r..

Co zrobić przed 1 stycznia 2027 r.

  1. Policz, ile faktur wystawiasz firmom. Jeśli żadnej, KSeF cię nie dotyczy jako wystawcy.
  2. Jeśli wystawiasz faktury firmom w działalności nierejestrowanej, złóż VAT-R i NIP-7. Bez NIP nie wystawisz faktury w KSeF.
  3. Sprawdź logowanie. Osobie fizycznej wystarczy login.gov.pl, np. Profil Zaufany lub mObywatel. Pierwsze logowanie zrób jeszcze w grudniu.
  4. Wpisz podstawę zwolnienia do szablonu faktury. Przy zwolnieniu podmiotowym to art. 113 ust. 1 albo ust. 9 ustawy o VAT.
  5. Nie zamieniaj faktury na rachunek. MF traktuje sprzedaż zwolnioną jako czynność dokumentowaną fakturą.

Podstawa prawna

  • Ustawa o VAT (Dz.U. 2026 poz. 1263, ze zm.): art. 106b ust. 2 i 3 (faktura na żądanie), art. 106ga (obowiązek KSeF i wyjątki), art. 106gb ust. 4–⁠6 (przekazanie faktury nabywcy bez NIP), art. 106ni (kary), art. 113 ust. 1 i 13 (zwolnienie podmiotowe), art. 145m (limit 10 000 zł do końca 2026 r.).
  • Prawo przedsiębiorców (Dz.U. 2026 poz. 1484): art. 5 (działalność nierejestrowana).
  • Rozporządzenie Rady Ministrów, Dz.U. 2026 poz. 1213 (minimalne wynagrodzenie 4950 zł w 2027 r.).
  • Rozporządzenie MFiG, Dz.U. 2025 poz. 1740 (przypadki bez obowiązku KSeF).

Podsumowanie

  • Działalność nierejestrowana sprzedająca tylko osobom prywatnym nie musi korzystać z KSeF ani mieć NIP.
  • Faktura dla firmy, wystawiona na jej żądanie, od 1 stycznia 2027 r. musi powstać w KSeF. Do tego potrzebny jest NIP, który osoba z działalnością nierejestrowaną dostaje po złożeniu VAT-R i NIP-7.
  • JDG zwolniona z VAT do 240 000 zł wystawia faktury B2B w KSeF jak każdy podatnik. Do końca 2026 r. ratuje ją limit 10 000 zł brutto miesięcznie.
  • Kara za fakturę bez VAT poza KSeF to do 18,7% jej wartości. Sejm uchwalił odroczenie kar do 2028 r., ale ustawa czeka na Senat i publikację.
  • Limit działalności nierejestrowanej w 2027 r. wyniesie 11 137,50 zł na kwartał.

Co dalej

FAQ

Pytania i odpowiedzi

Czy działalność nierejestrowana musi wystawiać faktury w KSeF?

Tylko gdy wystawia fakturę dla firmy albo innego podatnika, zwykle na jego żądanie. Do końca 2026 r. może to robić poza KSeF, jeśli faktury nie przekraczają 10 000 zł brutto w miesiącu. Od 1 stycznia 2027 r. taka faktura musi powstać w KSeF.

Czy w działalności nierejestrowanej potrzebny jest NIP do KSeF?

Tak, jeśli wystawiasz faktury w KSeF, bo system nie przyjmie faktury bez NIP sprzedawcy. Ministerstwo Finansów wskazuje, że osoba z działalnością nierejestrowaną dostanie NIP po złożeniu VAT-⁠R razem z NIP-7.

Czy zwolnienie z VAT zwalnia z KSeF?

Nie. Podatnik zwolniony z VAT na podstawie art. 113 wystawia faktury dla firm w KSeF tak samo jak czynny podatnik VAT. Zwolnienie dotyczy podatku, a nie sposobu wystawiania faktury.

Czy zamiast faktury można wystawić rachunek, żeby ominąć KSeF?

Według Ministerstwa Finansów sprzedaż zwolnioną z VAT dokumentuje się fakturą, a nie rachunkiem. Dotyczy to także sytuacji, gdy sprzedawca sam, bez żądania nabywcy, chce udokumentować sprzedaż.

Czy faktury dla klientów indywidualnych trzeba wysyłać do KSeF?

Nie. Art. 106ga ust. 2 pkt 4 ustawy o VAT wyłącza z obowiązku faktury dla osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej. Można je wystawić w KSeF dobrowolnie.

Źródła

  1. Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1263 (art. 106b, 106ga, 106gb, 106ni, 113, 145m, 145n), Sejm RP, ISAP
  2. Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1484 (art. 5), Sejm RP, ISAP
  3. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 września 2026 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2027 r. (Dz.U. 2026 poz. 1213), Sejm RP, ISAP
  4. Pytania i odpowiedzi KSeF 2.0, Ministerstwo Finansów, ksef.podatki.gov.pl
  5. Odpowiedź Ministerstwa Finansów na interpelację nr 13519 w sprawie objęcia KSeF podmiotów nieposiadających NIP (3.12.2025), Ministerstwo Finansów, Sejm RP
  6. Działalność nierejestrowana, Ministerstwo Finansów, podatki.gov.pl
  7. Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług (druk nr 3245), przebieg procesu legislacyjnego, Sejm RP
  8. Rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 7 grudnia 2025 r. w sprawie przypadków, w których nie ma obowiązku wystawiania faktur ustrukturyzowanych (Dz.U. 2025 poz. 1740), Sejm RP, ISAP
  9. Ustawa z dnia 4 września 2026 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz.U. 2026 poz. 1270), Sejm RP, ISAP