Szukaj w Biznes7

Zasiłek macierzyński z firmy: 5194,49 zł przy dużym ZUS, 1281,41 zł przy preferencyjnym

Wystarczy dobrowolne chorobowe w dniu porodu, bez okresu wyczekiwania. Składek społecznych w czasie zasiłku nie płacisz, a zdrowotną tylko wtedy, gdy zasiłek przekracza 1000 zł.

Matka prowadząca firmę trzyma niemowlę i zamyka laptop w domowym biurze
Okres wyczekiwania na zasiłek
0 dni
Urlop macierzyński przy jednym dziecku
20 tygodni
Urlop rodzicielski przy jednym dziecku
41 tygodni
Zasiłek za okres urlopu macierzyńskiego
100% podstawy
Zasiłek za cały okres przy wniosku do 21 dni po porodzie
81,5% podstawy
Zasiłek miesięcznie przy dużym ZUS w 2027 r.
5 194,49 zł
Zasiłek miesięcznie przy preferencyjnym ZUS w 2027 r.
1 281,41 zł
Świadczenie rodzicielskie bez chorobowego
1 000 zł

Zasiłek macierzyński na działalności gospodarczej dostaniesz, jeśli w dniu porodu podlegasz dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu. Okresu wyczekiwania nie ma, a ZUS liczy zasiłek od średniej zadeklarowanej podstawy składek z 12 miesięcy pomniejszonej o 13,71%. Przy dużym ZUS w 2027 r. wyniesie 5194,49 zł brutto miesięcznie za 20 tygodni urlopu macierzyńskiego, przy preferencyjnych składkach 1281,41 zł.

Zasady wynikają z ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. 2026 poz. 854 ze zm.), dalej: ustawa zasiłkowa, z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. 2026 poz. 1474) i z Kodeksu pracy (Dz.U. 2026 poz. 1245), który wyznacza długość urlopów. Poniżej liczymy zasiłek dla czterech wariantów składek, pokazujemy, co dzieje się z ZUS i składką zdrowotną w czasie zasiłku, i co trzeba złożyć, żeby pieniądze przyszły na czas.

Kiedy przedsiębiorczyni należy się zasiłek macierzyński?

Warunek Na czym polega Podstawa
Ubezpieczenie chorobowe w dniu porodu płacisz dobrowolną składkę chorobową 2,45% i podlegasz ubezpieczeniu w dniu, w którym rodzi się dziecko art. 29 ust. 1 ustawy zasiłkowej, art. 11 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych
Brak okresu wyczekiwania zasiłek przysługuje niezależnie od tego, jak długo trwa ubezpieczenie ZUS, „Komu przysługuje zasiłek macierzyński”
Brak długu w składkach w dniu powstania prawa dług nie przekracza 1% płacy minimalnej, czyli 49,50 zł w 2027 r. art. 2a ustawy zasiłkowej

Różnica wobec zasiłku chorobowego jest zasadnicza. Na L4 na działalności czekasz 90 dni od przystąpienia do chorobowego. Przy macierzyńskim ZUS sam podaje przykład: jeśli urodziłaś dziecko dzień po zgłoszeniu do ubezpieczenia, zasiłek i tak ci przysługuje. Podstawą będzie wtedy najniższa podstawa składek po odliczeniu 13,71% (art. 49 ust. 1 pkt 1), czyli 1281,41 zł przy preferencyjnym ZUS.

Chorobowe liczy się od dnia wskazanego w zgłoszeniu tylko wtedy, gdy zgłosisz się do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych w ciągu 7 dni od powstania obowiązku (art. 14 ust. 1a i art. 36 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Spóźnione zgłoszenie działa od dnia złożenia, a wstecz przystąpić się nie da.

Na uldze na start chorobowego nie opłacisz, bo dobrowolnie mogą się mu poddać tylko osoby objęte obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi (art. 11 ust. 2). Ulga trwa 6 miesięcy (art. 18 ust. 1 Prawa przedsiębiorców), ale możesz z niej zrezygnować, zgłaszając się do ubezpieczeń społecznych (art. 18 ust. 2), i wtedy przystąpić do chorobowego. Poród na uldze oznacza świadczenie rodzicielskie zamiast zasiłku. Opisujemy je niżej.

Dług blokuje zasiłek do czasu spłaty całości (art. 2a ust. 1). Jeśli spłacisz go w ciągu 6 miesięcy od dnia powstania prawa do zasiłku, ZUS zapłaci za cały okres, najpóźniej 60 dni po spłacie (art. 64 ust. 3). Po tym terminie prawo do zasiłku za miniony okres przedawnia się (art. 2a ust. 2), a spłata daje prawo do zasiłku dopiero od dnia spłaty.

Ile trwa urlop macierzyński na działalności gospodarczej?

Przedsiębiorczyni nie bierze urlopu w rozumieniu Kodeksu pracy, ale zasiłek przysługuje jej za okresy, które Kodeks wyznacza jako urlop macierzyński, uzupełniający urlop macierzyński, rodzicielski i ojcowski (art. 29a ust. 1 ustawy zasiłkowej).

Okres Jedno dziecko Więcej dzieci przy jednym porodzie Podstawa
Urlop macierzyński 20 tygodni (140 dni) 31, 33, 35 albo 37 tygodni art. 180 § 1 KP
Urlop rodzicielski 41 tygodni 43 tygodnie art. 182¹a § 1 KP
Część rodzicielskiego tylko dla drugiego rodzica 9 tygodni 9 tygodni art. 182¹a § 4 KP
Urlop ojcowski 2 tygodnie 2 tygodnie art. 182³ KP

Do 6 tygodni macierzyńskiego możesz wykorzystać przed przewidywaną datą porodu (art. 180 § 2 KP). Rodzicielski możesz podzielić na najwyżej 5 części i wykorzystać do końca roku, w którym dziecko kończy 6 lat (art. 182¹c KP). Przy dziecku urodzonym przed 28. tygodniem ciąży albo z masą do 1000 g dochodzi uzupełniający urlop macierzyński: tydzień za każdy tydzień pobytu dziecka w szpitalu do upływu 15. tygodnia po porodzie (art. 180² KP). Przy wcześniakach z późniejszych tygodni i przy hospitalizacji dziecka urodzonego o czasie granicą jest 8. tydzień po porodzie.

9 tygodni rodzicielskiego, które Kodeks rezerwuje dla drugiego rodzica, nie da się przenieść. Matka, która korzysta sama, ma więc 52 tygodnie zasiłku: 20 tygodni macierzyńskiego i 32 tygodnie rodzicielskiego.

Przykład. Dziecko rodzi się 15 czerwca 2027 r. Zasiłek za okres macierzyńskiego przysługuje do 1 listopada 2027 r., za 32 tygodnie rodzicielskiego od 2 listopada 2027 r. do 12 czerwca 2028 r. Wniosek o wariant 81,5% trzeba złożyć do 6 lipca 2027 r.

Zasiłek macierzyński na działalności: ile wynosi?

Podstawą jest przeciętny miesięczny przychód z 12 miesięcy kalendarzowych przed miesiącem porodu (art. 48 ust. 1 w związku z art. 52 ustawy zasiłkowej). U przedsiębiorcy przychodem jest zadeklarowana podstawa składki chorobowej pomniejszona o 13,71% (art. 3 pkt 4). Nie liczy się więc ani przychód firmy, ani dochód. Górną granicę wyznacza art. 20 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych: podstawa dobrowolnego chorobowego nie może przekroczyć 250% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia, czyli 25 082,50 zł w 2027 r.

Od podstawy ZUS liczy zasiłek według jednego z dwóch wariantów (art. 31 ustawy zasiłkowej).

Wariant Okres macierzyńskiego20 tyg. Okres rodzicielskiego32 tyg. matki 9 tygodni drugiego rodzica Kiedy
100% i 70% 100% podstawy 70% podstawy 70% podstawy domyślnie
81,5% 81,5% podstawy 81,5% podstawy 70% podstawy pisemny wniosek najpóźniej 21 dni po porodzie (art. 30a)

Wariant 81,5% wyrównuje kwotę przez cały rok, ale łącznie daje praktycznie tyle samo. Wyjątkiem jest preferencyjny ZUS, o czym niżej. Jeśli wybierzesz 81,5%, a w pierwszym roku życia dziecka nie wykorzystasz ani jednego dnia rodzicielskiego, ZUS na wniosek wyrówna zasiłek za macierzyński do 100%, a za rodzicielski zapłaci 70% (art. 31 ust. 3g i 4). Gdy miesięczny zasiłek wychodzi niżej niż świadczenie rodzicielskie, ZUS podwyższa go do 1000 zł (art. 31 ust. 3a). Świadczenie rodzicielskie nie jest opodatkowane, więc ZUS porównuje z nim zasiłek po odliczeniu zaliczki na podatek i dopłaca różnicę do 1000 zł na rękę.

Kwoty dla 2027 r. przy tej samej podstawie przez 12 miesięcy:

Podstawa składek Podstawa zasiłku 100% 70% 81,5%
Duży ZUS: 6019,80 zł 5 194,49 zł 5 194,49 zł 3 636,14 zł 4 233,51 zł
Mały ZUS Plus, przykład: 2054,79 zł 1 773,08 zł 1 773,08 zł 1 241,16 zł 1 445,06 zł
Preferencyjny ZUS: 1485 zł 1 281,41 zł 1 281,41 zł 896,99 zł (z dopłatą 1 000 zł na rękę) 1 044,35 zł (z dopłatą 1 000 zł na rękę)
Maksimum: 25 082,50 zł 21 643,69 zł 21 643,69 zł 15 150,58 zł 17 639,61 zł

Duży ZUS w 2027 r. to 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia 10 033 zł (art. 18 ust. 8 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, M.P. 2026 poz. 1098). Preferencyjna podstawa to 30% płacy minimalnej 4950 zł (art. 18a, Dz.U. 2026 poz. 1213). Kwota w wierszu Małego ZUS Plus dotyczy grafika z dochodem 50 000 zł za 2026 r., którego liczymy w poradniku o Małym ZUS Plus. Najniższa podstawa w tej uldze to 1485 zł, tyle samo co przy preferencyjnych składkach.

Za 52 tygodnie, które matka wykorzysta sama, wychodzi tak (ZUS liczy dzień jako 1/30 kwoty miesięcznej):

Podstawa składek 100% i 70% 81,5% Różnica
Duży ZUS 51 389,80 zł 51 367,68 zł 22,12 zł na korzyść 100% i 70%
Mały ZUS Plus, przykład 17 540,88 zł 17 533,88 zł 7,00 zł na korzyść 100% i 70%
Przy preferencyjnym ZUS trzeba liczyć kwoty na rękę, bo w obu wariantach działa dopłata do 1000 zł. W wariancie 100% i 70% dostajesz 1127,41 zł miesięcznie przez 20 tygodni, a potem 1000 zł, razem ok. 12 730 zł za 52 tygodnie. W wariancie 81,5% zasiłek po zaliczce to 919,35 zł, więc ZUS przez cały rok dopłaca do 1000 zł, razem ok. 12 130 zł. Wariant 100% i 70% daje więc ok. 600 zł więcej, a do tego dochodzi składka zdrowotna, o której piszemy niżej.

Ile zostaje na rękę?

Zasiłek jest przychodem opodatkowanym, a ZUS pobiera od niego zaliczkę na podatek w wysokości 12% (biznes.gov.pl). Składki zdrowotnej od zasiłku się nie potrąca.

Kwota brutto Zaliczka 12%zaokrąglona do złotego Do wypłaty
Duży ZUS, 100%: 5194,49 zł 623 zł 4 571,49 zł
Duży ZUS, 81,5%: 4233,51 zł 508 zł 3 725,51 zł
Duży ZUS, 70%: 3636,14 zł 436 zł 3 200,14 zł
Preferencyjny, 100%: 1281,41 zł 154 zł 1 127,41 zł
Preferencyjny, 81,5%: 1044,35 zł 125 zł 1 000,00 zł (919,35 zł i dopłata 80,65 zł)
Preferencyjny, 70%: 896,99 zł 108 zł 1 000,00 zł (788,99 zł i dopłata 211,01 zł)

Tabela pokazuje zaliczkę bez kwoty zmniejszającej podatek. Dopłata do kwoty świadczenia rodzicielskiego nie jest pomniejszana o podatek. Ostateczny podatek wyjdzie w zeznaniu rocznym. Zasiłek opodatkowuje się według skali podatkowej. Jeśli firmę rozliczasz liniowo albo ryczałtem, zasiłek wykazujesz osobno na skali i przysługuje do niego kwota wolna od podatku, więc część albo całość zaliczek może wrócić. Przy skali w firmie zasiłek sumuje się z dochodem z działalności. Ustawa z 5 listopada 2026 r. (druk nr 3293), która czeka na decyzję prezydenta do 27 listopada 2026 r., zostawia 12% do 130 000 zł dochodu, wprowadza 24% od 130 000 do 150 000 zł i 32% powyżej 150 000 zł.

Ubezpieczenie krótsze niż 12 miesięcy i przełom lat

Jeśli chorobowe trwało krócej niż rok, ZUS nie bierze zwykłej średniej. Podstawą jest suma dwóch kwot (art. 48a ust. 1): najniższej podstawy składek po odliczeniu 13,71% oraz 1/12 nadwyżki zadeklarowanej ponad tę najniższą podstawę, pomnożonej przez liczbę pełnych miesięcy ubezpieczenia. Do tej liczby wliczają się pełne miesiące chorobowego z poprzedniego tytułu, na przykład z etatu, jeśli przerwa nie przekroczyła 30 dni (art. 48a ust. 2).

Przykład. Przedsiębiorczyni zakłada firmę 1 lutego 2027 r., bez ulgi na start, na preferencyjnym ZUS z zadeklarowaną podstawą 4000 zł. Rodzi w czerwcu, po 4 pełnych miesiącach ubezpieczenia. Najniższa podstawa po odliczeniu to 1281,41 zł. Nadwyżka 2515 zł po odliczeniu to 2170,19 zł, z czego 4/12 daje 723,40 zł. Podstawa zasiłku wyniesie 2004,81 zł, a nie 3451,60 zł, które wyszłyby po pełnym roku. Kto przez cały czas działalności deklaruje co najmniej 60% prognozowanego wynagrodzenia, ma za najniższą podstawę przyjęte właśnie 60% (art. 48a ust. 5).

Przełom lat obniża średnią także przy długim ubezpieczeniu. Przy porodzie 15 czerwca 2027 r. ZUS weźmie miesiące od czerwca 2026 r. do maja 2027 r.: siedem po 5652 zł (duży ZUS 2026) i pięć po 6019,80 zł. Średnia to 5805,25 zł, podstawa zasiłku 5009,35 zł, a nie 5194,49 zł.

Zasiłek macierzyński na działalności gospodarczej a składki ZUS

W dniu, od którego przysługuje zasiłek, dobrowolne chorobowe z firmy ustaje z mocy ustawy. Obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe przechodzą na tytuł pobierania zasiłku (art. 6 ust. 1 pkt 19 i art. 9 ust. 1c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Podstawą składek jest kwota zasiłku (art. 18 ust. 6), a płaci je w całości budżet państwa za pośrednictwem ZUS (art. 16 ust. 8). Na wniosek możesz zostać objęta ubezpieczeniami także z firmy, ale wtedy składki od działalności płacisz sama.

Dla osoby na dużym ZUS oznacza to, że przez cały okres zasiłku nie płaci 2052,15 zł miesięcznie: 1904,66 zł składek społecznych z chorobowym i 147,49 zł na Fundusz Pracy. Ceną jest niższa podstawa na koncie emerytalnym: przy 70% to 3636,14 zł zamiast 6019,80 zł. Swoje kwoty przed i po zasiłku porównasz w kalkulatorze składek ZUS.

ZUS opisuje, co trzeba zgłosić, bo w jednoosobowej firmie płatnikiem jesteś ty:

  1. ZUS ZWUA: wyrejestrowanie z ubezpieczeń z kodem firmy od pierwszego dnia zasiłku.
  2. ZUS ZZA: zgłoszenie do samego ubezpieczenia zdrowotnego od tego samego dnia.
  3. Po zasiłku: ZUS ZWUA z ubezpieczenia zdrowotnego i ZUS ZUA do wszystkich ubezpieczeń, z chorobowym, w ciągu 7 dni od pierwszego dnia bez zasiłku. Bez tego zgłoszenia chorobowe nie wraca, a późniejsze zgłoszenie działa dopiero od dnia złożenia.

Składka zdrowotna w czasie zasiłku

Składkę zdrowotną z działalności płacisz dalej według swojej formy opodatkowania. Na skali podatkowej i liniowym przy miesiącu bez dochodu to minimum 445,50 zł od lutego 2027 r. (9% z 4950 zł). Szczegóły wszystkich form opisujemy w poradniku o składce zdrowotnej.

Wyjątek: składki zdrowotnej z działalności nie płaci osoba, której zasiłek macierzyński nie przekracza miesięcznie kwoty świadczenia rodzicielskiego, czyli 1000 zł (art. 82 ust. 9a ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej). ZUS stosuje zwolnienie w pełnych miesiącach: od pierwszego dnia miesiąca po miesiącu, w którym powstało prawo do zasiłku, do końca ostatniego pełnego miesiąca zasiłku. Do ubezpieczenia zdrowotnego zgłaszasz się wtedy z kodem 05 80.

Wariant Zasiłek miesięcznie Zdrowotna z firmy
Duży ZUS, każdy wariant od 3 636,14 zł płacisz
Preferencyjny, 100% 1 281,41 zł płacisz
Preferencyjny, 81,5% 1 044,35 zł płacisz
Preferencyjny, 70% 896,99 zł nie płacisz

Przy preferencyjnym ZUS i wariancie 100% i 70% przez 32 tygodnie rodzicielskiego zasiłek nie przekracza 1000 zł, więc za pełne miesiące tego okresu zdrowotnej z firmy nie płacisz. Przy wariancie 81,5% zasiłek przekracza 1000 zł o 44,35 zł, więc zdrowotną płacisz przez cały rok, choć na rękę, po dopłacie, dostajesz tyle samo co przy 70%: 1000 zł.

Czy na macierzyńskim można prowadzić firmę i wystawiać faktury?

Tak. Ustawa zasiłkowa nie wymaga od matki, żeby przerwała działalność. Warunek przerwania pracy zarobkowej dotyczy ojca albo innego członka rodziny, który przejmuje część zasiłku (art. 29 ust. 3–⁠7). Inaczej niż przy L4: tam praca zarobkowa odbiera zasiłek za całe zwolnienie (art. 17), a przy macierzyńskim takiego przepisu nie ma. Możesz wystawiać faktury, obsługiwać klientów i rozliczać VAT. Jeśli zasiłek przekracza 1000 zł, płacisz wtedy pełną składkę zdrowotną z firmy.

Zawieszenie działalności w czasie zasiłku niewiele daje. Składek społecznych i tak nie płacisz, a w czasie zawieszenia nie możesz osiągać bieżących przychodów z działalności (art. 25 Prawa przedsiębiorców). ZUS w opisie zasiłku za okres rodzicielskiego wymienia osoby uprawnione do zasiłku za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia, ale zanim zawiesisz firmę w trakcie zasiłku, zapytaj oddział ZUS, jak potraktuje twoją sprawę.

Wyższa podstawa przed porodem: co może zrobić ZUS?

Przedsiębiorca sam deklaruje podstawę składek, nie niższą niż minimum (art. 18 ust. 8 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Dla chorobowego, a więc i dla zasiłku, liczy się najwyżej 250% prognozowanego wynagrodzenia (art. 20 ust. 3). Podwyżka działa stopniowo, bo zasiłek liczy się ze średniej z 12 miesięcy albo według wzoru z art. 48a. ZUS od lat sprawdza sytuacje, w których bardzo wysoka podstawa pojawia się krótko przed porodem.

Orzecznictwo Sądu Najwyższego zmieniło się w tej sprawie. W uchwale siedmiu sędziów z 21 kwietnia 2010 r. (II UZP 1/10) SN uznał, że ZUS nie może kwestionować kwoty zadeklarowanej przez przedsiębiorcę, jeśli mieści się w ustawowych granicach. Uchwała siedmiu sędziów z 29 listopada 2023 r. (III UZP 3/23), której nadano moc zasady prawnej, to ograniczyła. Według jej sentencji organ rentowy, nie negując tytułu ubezpieczenia, jest uprawniony do weryfikacji podstawy wymiaru składek, „gdy w początkowym okresie prowadzenia działalności ubezpieczony deklaruje podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, której wysokość nie ma odzwierciedlenia w przychodach”.

W praktyce ryzyko dotyczy przede wszystkim nowych firm, w których wysoka podstawa nie ma pokrycia w przychodach. Skutkiem kontroli może być decyzja obniżająca podstawę składek i zasiłek, od której przysługuje odwołanie do sądu. Ustawa nie definiuje „początkowego okresu działalności”, więc granicę wyznaczają kolejne wyroki.

Ulga na start: świadczenie rodzicielskie zamiast zasiłku

Rodzic, który nie ma prawa do zasiłku macierzyńskiego, może dostać świadczenie rodzicielskie z ustawy o świadczeniach rodzinnych (art. 17c, Dz.U. 2026 poz. 1240).

Element Zasada
Kwota 1000 zł miesięcznie
Okres przy jednym dziecku 52 tygodnie
Okres przy bliźniętach 65 tygodni
Kryterium dochodowe brak
Gdzie złożyć wniosek w gminie (urząd albo ośrodek pomocy społecznej)
Termin wniosek w ciągu 3 miesięcy od porodu daje świadczenie od miesiąca urodzenia (art. 24 ust. 9)

Świadczenie nie przysługuje, jeśli którykolwiek z rodziców pobiera zasiłek macierzyński za to dziecko, ani wtedy, gdy praca zarobkowa uniemożliwia ci osobistą opiekę nad dzieckiem (art. 17c ust. 9). Za 52 tygodnie to ok. 12 000 zł bez podatku, czyli ok. 730 zł mniej, niż na rękę daje zasiłek przy preferencyjnym ZUS w wariancie 100% i 70% (ok. 12 730 zł).

Ojciec-przedsiębiorca: urlop ojcowski i rodzicielski

Ojciec prowadzący firmę dostaje zasiłek macierzyński na tych samych zasadach, jeśli podlega dobrowolnemu chorobowemu:

Okres Stawka Duży ZUS 2027
Urlop ojcowski: 2 tygodnie do ukończenia przez dziecko 12 miesięcy, jednorazowo albo w 2 częściach po co najmniej tygodniu 100% 14 × 173,15 zł = 2424,10 zł
9 tygodni rodzicielskiego zarezerwowanych dla ojca 70% 63 × 121,20 zł = 7635,60 zł
Reszta macierzyńskiego, gdy matka zrezygnuje po co najmniej 14 tygodniach 100% (81,5%, jeśli matka wybrała ten wariant) zależnie od liczby dni

Przejęcie części macierzyńskiego wymaga, żeby ojciec przerwał działalność zarobkową w celu osobistej opieki nad dzieckiem (art. 29 ust. 3 ustawy zasiłkowej). Przy urlopie ojcowskim ZUS przypomina o pułapce: dobrowolne chorobowe ustaje od pierwszego dnia zasiłku, więc w ciągu 7 dni od końca tych 2 tygodni trzeba złożyć ZUS ZUA z chorobowym. Nie ma znaczenia, kiedy ZUS wypłaci pieniądze.

Jakie dokumenty i jak złożyć wniosek?

ZUS ustala prawo do zasiłku i wypłaca go przedsiębiorcom bezpośrednio. Od 24 października 2026 r. obowiązuje nowa wersja wniosku ZAM, dostępna w eZUS.

Sytuacja Co złożyć
Zasiłek od dnia porodu wniosek ZAM z danymi dziecka (imię, nazwisko, PESEL, data i miejsce urodzenia) i danymi drugiego rodzica
Zasiłek przed porodem (do 6 tygodni) dodatkowo zaświadczenie lekarskie o przewidywanej dacie porodu
Wariant 81,5% pisemny wniosek najpóźniej 21 dni po porodzie
Okres rodzicielskiego (100% i 70%) wniosek najpóźniej przed rozpoczęciem tego okresu
Rezygnacja z części rodzicielskiego pisemny wniosek najpóźniej w ostatnim dniu pobierania zasiłku
Zmiany w ubezpieczeniach ZUS ZWUA i ZZA od pierwszego dnia zasiłku, ZUS ZUA w 7 dni po jego końcu

ZUS wypłaca zasiłek najpóźniej w 30 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności potrzebnej do ustalenia prawa (art. 64 ust. 1). Roszczenie przedawnia się po 6 miesiącach od ostatniego dnia okresu, za który zasiłek przysługuje (art. 67 ust. 1). Przed porodem sprawdź w eZUS saldo konta: niedopłata ponad 49,50 zł zatrzyma wypłatę do czasu spłaty.

Co po zasiłku: powrót do składek i ulg

Pierwszego dnia po zasiłku wracasz do składek z firmy według tych samych zasad co wcześniej: pełny ZUS, preferencyjny albo Mały ZUS Plus, jeśli nadal spełniasz warunki. Przy preferencyjnych składkach przepis liczy 24 miesiące kalendarzowe od dnia rozpoczęcia działalności (art. 18a ust. 1), więc zasiłek tego okresu nie wydłuża. Zgłoszenie ZUS ZUA z chorobowym w ciągu 7 dni zachowuje, według ZUS, ciągłość dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, co ma znaczenie przy kolejnym zasiłku.

Podsumowanie

  • Zasiłek macierzyński z firmy wymaga tylko dobrowolnego chorobowego w dniu porodu, bez okresu wyczekiwania, i braku długu w ZUS ponad 49,50 zł.
  • ZUS płaci 100% przez 20 tygodni macierzyńskiego i 70% przez rodzicielski albo 81,5% za cały okres przy wniosku do 21 dni po porodzie. Matka sama wykorzysta 52 tygodnie, 9 tygodni zostaje dla ojca.
  • Przy dużym ZUS w 2027 r. zasiłek wynosi 5194,49 zł miesięcznie za macierzyński, przy preferencyjnym 1281,41 zł. Przy krótkim ubezpieczeniu i na przełomie lat będzie niższy.
  • W czasie zasiłku nie płacisz składek społecznych z firmy. Zdrowotną płacisz, chyba że zasiłek nie przekracza 1000 zł. Przy preferencyjnym ZUS wariant 100% i 70% daje więcej i zwalnia ze zdrowotnej na okres rodzicielskiego.
  • Firmę możesz prowadzić i wystawiać faktury. Wysoka podstawa zgłoszona na początku działalności, bez pokrycia w przychodach, może zostać zakwestionowana przez ZUS (III UZP 3/23).
  • Wniosek ZAM składasz w eZUS, a po zasiłku w ciągu 7 dni zgłaszasz się z powrotem do chorobowego. Na uldze na start zostaje świadczenie rodzicielskie 1000 zł z gminy.

Co dalej

  • Policz swoje składki ZUS

    469,85 zł preferencyjne składki społeczne w 2027 r. miesięcznie.

    Otwórz kalkulator ZUS
  • Wybierz księgowość dla firmy

    Fakturownia Samodzielna księgowość, netto/mies. (płatność za 12 mies.): 19,99 zł.

    Porównaj księgowość

FAQ

Pytania i odpowiedzi

Czy na działalności gospodarczej przysługuje zasiłek macierzyński?

Tak, jeśli w dniu porodu podlegasz dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu (art. 29 ust. 1 ustawy zasiłkowej). Okresu wyczekiwania nie ma: zasiłek dostaniesz nawet wtedy, gdy zgłosiłaś się do chorobowego dzień przed porodem. W dniu porodu dług w składkach nie może przekraczać 1% płacy minimalnej, czyli 49,50 zł w 2027 r.

Zasiłek macierzyński na działalności: ile wynosi w 2027 roku?

Przy dużym ZUS od podstawy 6019,80 zł podstawa zasiłku to 5194,49 zł. Za 20 tygodni macierzyńskiego ZUS płaci 100%, czyli 5194,49 zł miesięcznie, a za rodzicielski 70%, czyli 3636,14 zł. W wariancie 81,5% to 4233,51 zł za cały okres. Przy preferencyjnym ZUS od 1485 zł kwoty brutto wynoszą 1281,41 zł, 896,99 zł i 1044,35 zł. W dwóch niższych wariantach ZUS dopłaca tyle, żeby po zaliczce na podatek zostało 1000 zł, czyli kwota świadczenia rodzicielskiego. Od zasiłku ZUS pobiera zaliczkę na podatek 12%.

Zasiłek macierzyński na działalności gospodarczej a składki ZUS: co trzeba płacić?

Składek społecznych z firmy nie płacisz. W czasie zasiłku podlegasz ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu zasiłku, a składki od jego kwoty finansuje budżet państwa (art. 9 ust. 1c i art. 16 ust. 8 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Składkę zdrowotną z działalności płacisz dalej, chyba że zasiłek nie przekracza 1000 zł miesięcznie (art. 82 ust. 9a ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej).

Ile trwa urlop macierzyński na działalności gospodarczej?

Przedsiębiorczyni nie ma urlopu w rozumieniu Kodeksu pracy, ale zasiłek dostaje za te same okresy: 20 tygodni urlopu macierzyńskiego przy jednym dziecku (31–⁠37 tygodni przy ciąży mnogiej) i 41 tygodni urlopu rodzicielskiego (43 przy ciąży mnogiej). Z rodzicielskiego 9 tygodni przysługuje wyłącznie drugiemu rodzicowi. Matka bez ojca wykorzysta więc łącznie 52 tygodnie.

Zasiłek macierzyński na działalności gospodarczej: jakie dokumenty?

Wniosek ZAM, który złożysz przez eZUS, dane dziecka (imię, nazwisko, PESEL, data i miejsce urodzenia) i dane drugiego rodzica. Przy zasiłku przed porodem dołączasz zaświadczenie lekarskie o przewidywanej dacie porodu. Wariant 81,5% wymaga pisemnego wniosku najpóźniej 21 dni po porodzie. Do tego zgłoszenia w ZUS: ZWUA, ZZA, a po zasiłku ZUA.

Czy na zasiłku macierzyńskim można prowadzić firmę i wystawiać faktury?

Tak. Ustawa nie wymaga od matki przerwania działalności. Warunek przerwania pracy zarobkowej dotyczy ojca albo innego członka rodziny, który przejmuje część zasiłku (art. 29 ust. 3–⁠7 ustawy zasiłkowej). Jeśli firma działa, a zasiłek przekracza 1000 zł, płacisz składkę zdrowotną według swojej formy opodatkowania.

Źródła

  1. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 854 ze zm. (art. 2a, 3, 29, 29a, 30a, 31, 48, 48a, 49, 52, 64, 67), Dziennik Ustaw RP
  2. Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1474 (art. 6 ust. 1 pkt 19, art. 9 ust. 1c, art. 11, 14, 16 ust. 8, art. 18 ust. 6 i 8, art. 18a, 20 ust. 3, 22, 36), Dziennik Ustaw RP
  3. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1245 (art. 180, 180², 182¹a, 182¹c, 182³), Dziennik Ustaw RP
  4. Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1461 ze zm. (art. 79, 81, 82 ust. 9a), Dziennik Ustaw RP
  5. Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1240 (art. 17c, art. 24 ust. 9), Dziennik Ustaw RP
  6. Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1484 (art. 18, 25), Dziennik Ustaw RP
  7. Obwieszczenie MRPiPS z 3 listopada 2026 r. w sprawie kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w roku 2027 oraz przyjętej do jej ustalenia kwoty prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia (M.P. 2026 poz. 1098), Monitor Polski
  8. Rozporządzenie Rady Ministrów z 14 września 2026 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz minimalnej stawki godzinowej w 2027 r. (Dz.U. 2026 poz. 1213), Dziennik Ustaw RP
  9. Komu przysługuje zasiłek macierzyński, Zakład Ubezpieczeń Społecznych
  10. Podstawa wymiaru zasiłku macierzyńskiego dla ubezpieczonych niebędących pracownikami, Zakład Ubezpieczeń Społecznych
  11. Nabyłeś prawo do zasiłku macierzyńskiego z tytułu podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu – pamiętaj o konieczności ponownego zgłoszenia do tego ubezpieczenia, Zakład Ubezpieczeń Społecznych
  12. Zasiłek macierzyński za okres odpowiadający okresowi urlopu rodzicielskiego, Zakład Ubezpieczeń Społecznych
  13. Wysokość zasiłku macierzyńskiego (podwyższenie do kwoty świadczenia rodzicielskiego), Zakład Ubezpieczeń Społecznych
  14. Za okres uzupełniającego urlopu macierzyńskiego, Zakład Ubezpieczeń Społecznych
  15. Niezbędne dokumenty – zasiłek macierzyński, Zakład Ubezpieczeń Społecznych
  16. Wzory formularzy: zasiłek macierzyński (wniosek ZAM), Zakład Ubezpieczeń Społecznych
  17. Prowadzenie pozarolniczej działalności – od stycznia bez składki zdrowotnej dla pobierających zasiłek macierzyński, Zakład Ubezpieczeń Społecznych
  18. Płatnicy zasiłku macierzyńskiego, Zakład Ubezpieczeń Społecznych
  19. Wysokość składek za osoby prowadzące działalność gospodarczą, Zakład Ubezpieczeń Społecznych
  20. Uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 29 listopada 2023 r., III UZP 3/23 (z mocą zasady prawnej), Sąd Najwyższy
  21. Jakie uprawnienia ma przedsiębiorca z tytułu opłacania składek na ZUS, biznes.gov.pl (Ministerstwo Rozwoju i Technologii)
  22. Przebieg procesu legislacyjnego, druk nr 3293 (ustawa z 5 listopada 2026 r. o zmianie ustawy o PIT, CIT i ryczałcie), Sejm RP