Działalność gospodarcza na emeryturze: płacisz zdrowotną, reszta składek jest dobrowolna

Emeryt w JDG nie musi płacić składek emerytalnej i rentowej. Przed wiekiem emerytalnym ZUS porównuje z limitem podstawę składek, a nie zysk firmy.

Krawcowa na emeryturze podpina szpilkami brzeg granatowego płaszcza na manekinie w swojej pracowni
Próg zmniejszenia świadczenia od 1.12.2026
6 522,00zł
Próg zawieszenia świadczenia od 1.12.2026
12 112,20zł
Maksymalne zmniejszenie emerytury z ZUS
989,41zł
Najniższa podstawa składek przedsiębiorcy w 2026 r.
5 652zł
Wiek, od którego ZUS nie stosuje limitów
60/65 lat
Maksymalne zmniejszenie emerytury mundurowej
25%
Spis treści8
Próg 70% wzrósł od marca 2025 r. o 587,90 złKwota przychodu odpowiadająca 70% przeciętnego wynagrodzenia, zł miesięcznie, od dnia

Źródło: Komunikaty Prezesa ZUS (Monitor Polski 2025–⁠2026), komunikat Prezesa GUS z 9.11.2026.

Emeryt może założyć firmę albo prowadzić dotychczasową po przyznaniu emerytury. Nie musi jej zamykać ani zawieszać: przepis, który wymaga rozwiązania umowy przed wypłatą emerytury, dotyczy tylko stosunku pracy u tego samego pracodawcy (art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS).

O kosztach decydują trzy sprawy. Pierwsza to rodzaj świadczenia, bo emeryt, rencista i emeryt mundurowy podlegają innym zasadom w ZUS. Druga to wiek: limity dorabiania obowiązują tylko przed powszechnym wiekiem emerytalnym, a u mundurowych bez względu na wiek. Trzecia to forma opodatkowania firmy, bo emerytura i dochód z działalności na skali podatkowej sumują się w jednym zeznaniu.

Działalność gospodarcza na emeryturze: jakie składki ZUS płacisz?

Osoba prowadząca działalność, która ma ustalone prawo do emerytury, podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym dobrowolnie (art. 9 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Wyjątek z art. 9 ust. 4c dotyczy rencistów: kto ma rentę z tytułu niezdolności do pracy, płaci z firmy składki obowiązkowo, do czasu ustalenia prawa do emerytury.

ZUS w poradniku o zasadach podlegania ubezpieczeniom zaznacza, że obowiązek dotyczy tylko rent z tytułu niezdolności do pracy z systemu powszechnego. Nie obejmuje rent rodzinnych ani wojskowych i policyjnych rent inwalidzkich.

Kto prowadzi firmę Emerytalna i rentowa Wypadkowa Chorobowa Zdrowotna
Emeryt z ZUS, w każdym wieku dobrowolnie obowiązkowo, jeśli płaci emerytalną i rentową niedostępna obowiązkowo
Emeryt mundurowy (Policja, wojsko, SG, PSP i inne służby) dobrowolnie obowiązkowo, jeśli płaci emerytalną i rentową niedostępna obowiązkowo
Rencista z rentą z tytułu niezdolności do pracy z ZUS obowiązkowo do czasu przyznania emerytury obowiązkowo dobrowolnie obowiązkowo
Osoba z rentą rodzinną albo z wojskową lub policyjną rentą inwalidzką dobrowolnie obowiązkowo, jeśli płaci emerytalną i rentową niedostępna obowiązkowo

Chorobowe jest niedostępne przy dobrowolnych składkach emerytalnej i rentowej, bo art. 11 ust. 2 pozwala do niego przystąpić tylko osobom objętym tymi ubezpieczeniami obowiązkowo. Emeryt w firmie nie dostanie więc zasiłku chorobowego, o którym piszemy w poradniku o L4 na działalności. Składkę wypadkową płaci każdy, kto podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym (art. 12 ust. 1). Rencista, który płaci składki obowiązkowo i przystąpi do chorobowego, wysokość zasiłku sprawdzi w kalkulatorze zasiłku chorobowego.

Fundusz Pracy nie dotyczy kobiet od 55 lat i mężczyzn od 60 lat (art. 261 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia). Rencista poniżej tego wieku płaci przy pełnych składkach, czyli przy podstawie co najmniej równej płacy minimalnej, składkę na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy (razem 2,45%).

Emeryt, który chce płacić tylko składkę zdrowotną, zgłasza się w ZUS na formularzu ZUS ZZA w ciągu 7 dni od rozpoczęcia działalności. Jeśli chce płacić także dobrowolne składki emerytalną i rentową, składa ZUS ZUA. Dobrowolne ubezpieczenie zaczyna się od dnia wskazanego w zgłoszeniu, ale nie wcześniej niż od dnia jego złożenia w ZUS (art. 14 ust. 1), więc zgłoszenia nie da się złożyć z datą wsteczną.

Czy emerytowi opłaca się płacić dobrowolne składki ZUS?

Dobrowolne składki to wysoki stały koszt. Podstawą jest kwota zadeklarowana, nie niższa niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia (art. 18 ust. 8), chyba że przysługują preferencyjne składki dla nowej firmy.

Składka 2026od 5 652 zł 2027od 6 019,80 zł
Emerytalna 19,52% 1 103,27 zł 1 175,06 zł
Rentowa 8% 452,16 zł 481,58 zł
Wypadkowa 1,67% 94,39 zł 100,53 zł
Razem miesięcznie 1 649,82 zł 1 757,17 zł
Razem rocznie 19 797,84 zł 21 086,04 zł

Kwoty na 2026 rok podaje ZUS. Na 2027 rok policzyliśmy je od 60% prognozowanego wynagrodzenia 10 033 zł z obwieszczenia ministra rodziny z 3 listopada 2026 roku (M.P. 2026 poz. 1098).

W zamian składki emerytalne trafiają na konto w ZUS i podnoszą emeryturę. Emeryt z systemu po 1998 roku, czyli urodzony po 1948 roku, może raz w roku złożyć wniosek o ponowne ustalenie emerytury. ZUS dzieli wtedy składki zapisane po przyznaniu świadczenia przez średnie dalsze trwanie życia w miesiącach dla wieku z dnia wniosku (art. 108 ustawy o FUS). Wniosek można złożyć po zakończeniu roku kalendarzowego albo po ustaniu ubezpieczenia.

Dzielnikiem jest liczba miesięcy dalszego trwania życia z tablic GUS, więc rok składek podnosi emeryturę o niewielką kwotę. Dobrowolne składki mają większy sens przy długim planie prowadzenia firmy i przy emeryturze bliskiej minimum. Rachunek dla własnej podstawy zrobisz w kalkulatorze składek ZUS.

Dobrowolnie ubezpieczony emeryt nie skorzysta z wakacji składkowych. Art. 17a zwalnia na jeden miesiąc w roku tylko ze składek na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe. Rencista z obowiązkowymi składkami może z nich skorzystać.

Ulga na start, preferencyjny ZUS i Mały ZUS Plus u emeryta

Ulgi składkowe w przepisach nie wykluczają emerytów ani rencistów. Przy uldze na start i preferencyjnych składkach liczą się zwykłe warunki: brak działalności w ostatnich 60 miesiącach i brak usług dla byłego pracodawcy w zakresie dawnej pracy na etacie (art. 18 Prawa przedsiębiorców, art. 18a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Mały ZUS Plus wymaga m.in. przychodu z działalności do 120 000 zł w poprzednim roku (art. 18c).

Etap Ile trwa Składki społeczne w 2027 rokubez chorobowej
Ulga na start 6 miesięcy 0 zł, płacisz tylko zdrowotną
Preferencyjne składki 24 miesiące 433,47 zł od podstawy 1 485 zł
Mały ZUS Plus do 36 miesięcy w każdym okresie 60 miesięcy od 433,47 zł, zależnie od dochodu z poprzedniego roku
Pełne składki bez limitu 1 757,17 zł

Dla emeryta, który i tak nie musi płacić składek społecznych, ulgi mają małe znaczenie. Pozwalają jedynie płacić dobrowolne składki od niższej podstawy. Najwięcej dają renciście, który ubezpieczeniom podlega obowiązkowo. Rencista z chorobowym, który nie skończył 55 lat (kobieta) lub 60 lat (mężczyzna), zapłaci na preferencyjnych składkach w 2027 roku 469,85 zł miesięcznie zamiast 2 052,15 zł pełnego ZUS z chorobowym, Funduszem Pracy i Funduszem Solidarnościowym. Podatek i składkę zdrowotną przy różnych formach opodatkowania porównasz w kalkulatorze formy opodatkowania.

Przy bardzo małej skali sprzedaży warto rozważyć działalność nierejestrowaną. W 2027 roku jej limit wynosi 11 137,50 zł przychodu na kwartał. Prawo przedsiębiorców nie uznaje jej za działalność gospodarczą (art. 5), więc nie ma składek ZUS, a składka zdrowotna z tego tytułu nie powstaje.

Działalność gospodarcza na emeryturze a składka zdrowotna

Składka zdrowotna z firmy jest obowiązkowa niezależnie od tego, że ZUS pobiera już 9% z emerytury. Ustawa każe płacić składkę z każdego tytułu osobno (art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej). Wysokość zależy od formy opodatkowania firmy, tak samo jak u innych przedsiębiorców.

Forma opodatkowania Składka zdrowotna z firmy Minimum
Skala podatkowa 9% dochodu 432,54 zł za styczeń 2027 r., 445,50 zł od składki za luty 2027 r.
Podatek liniowy 4,9% dochodu jak na skali
Ryczałt stała kwota w trzech progach przychodu w 2026 r. 498,35 zł, 830,58 zł albo 1 495,04 zł
Karta podatkowa stała kwota w 2026 r. 432,54 zł

Minimum 445,50 zł to 9% płacy minimalnej 4 950 zł, obowiązującej od 1 stycznia 2027 roku (Dz.U. 2026 poz. 1213). Kwoty na ryczałcie na 2027 rok ZUS ogłosi po komunikacie GUS o przeciętnym wynagrodzeniu za IV kwartał 2026 roku. Pełne zasady opisujemy w poradniku o składce zdrowotnej.

Kiedy emeryt nie płaci zdrowotnej z firmy

Art. 82 ust. 8 zwalnia ze składki od działalności emeryta i rencistę, którego świadczenie nie przekracza miesięcznie płacy minimalnej, jeśli spełnia jeden z dwóch warunków:

  • przychód z firmy w danym miesiącu nie przekracza 50% najniższej emerytury, czyli od 1 marca 2026 roku 989,24 zł (połowa z 1978,49 zł to 989,245 zł),
  • płaci podatek w formie karty podatkowej.

Płaca minimalna wynosi 4 806 zł w 2026 roku i 4950 zł w 2027 roku. Zwolnienie liczy się miesiąc po miesiącu: w miesiącu, w którym przychód przekroczy próg, składkę płacisz normalnie. Kwota najniższej emerytury zmieni się 1 marca 2027 roku, przy corocznej waloryzacji.

Ile można dorobić na emeryturze przed wiekiem emerytalnym?

Limity z art. 104 ustawy o FUS dotyczą emerytów, którzy nie skończyli 60 lat (kobiety) lub 65 lat (mężczyźni). Po osiągnięciu tego wieku ZUS nie zmniejsza ani nie zawiesza emerytury bez względu na przychód (art. 103 ust. 2). Według ZUS limity obejmują też m.in. emeryturę pomostową, nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, rentę z tytułu niezdolności do pracy i rentę rodzinną. Zwolnienie po osiągnięciu wieku dotyczy tylko osób z prawem do emerytury, więc rencista bez niego podlega limitom także po 60. lub 65. roku życia.

Dla emeryta i rencisty z działalnością przychodem jest podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, a nie przychód ani dochód firmy (art. 104 ust. 1a). Gdy emeryt nie płaci dobrowolnych składek, ZUS przyjmuje przychód, który stanowiłby podstawę wymiaru jego składek emerytalnej i rentowej, gdyby podlegał tym ubezpieczeniom obowiązkowo (art. 104 ust. 4, tak wyjaśnia to też ZUS).

Przychód miesięcznypodstawa składek Skutek dla emerytury z ZUS
do 70% przeciętnego wynagrodzenia świadczenie w pełnej wysokości
od 70% do 130% zmniejszenie o kwotę przekroczenia, najwyżej o 989,41 zł (renta z tytułu częściowej niezdolności: 742,10 zł, renta rodzinna dla jednej osoby: 841,05 zł)
powyżej 130% zawieszenie wypłaty

Progi zmieniają się co kwartał. Prezes ZUS ogłasza je w „Monitorze Polskim” na podstawie przeciętnego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału i zaokrągla w górę do pełnych 10 groszy (art. 104 ust. 10).

Obowiązuje od 70% przeciętnego wynagrodzenia 130% przeciętnego wynagrodzenia
1 marca 2025 r. 5 934,10 zł 11 020,40 zł
1 czerwca 2025 r. 6 273,60 zł 11 651,00 zł
1 września 2025 r. 6 124,10 zł 11 373,30 zł
1 grudnia 2025 r. 6 140,20 zł 11 403,30 zł
1 marca 2026 r. 6 438,50 zł 11 957,20 zł
1 czerwca 2026 r. 6 694,10 zł 12 431,80 zł
1 września 2026 r. 6 463,20 zł 12 003,10 zł
1 grudnia 2026 r. 6 522,00 zł 12 112,20 zł

Kwoty od 1 grudnia 2026 roku policzyliśmy z przeciętnego wynagrodzenia za III kwartał 2026 roku, które według GUS wyniosło 9 317,01 zł, z zaokrągleniem z art. 104 ust. 10. ZUS ma je ogłosić w „Monitorze Polskim” do 14. dnia roboczego listopada, czyli do 20 listopada 2026 roku.

Dlaczego przy minimalnej podstawie emerytura zostaje cała

Najniższa podstawa składek przedsiębiorcy w 2026 roku to 5 652 zł. W 2026 roku próg 70% ani razu nie spadł poniżej 6 438,50 zł. Na 2027 rok najniższa podstawa wynosi 6 019,80 zł, mniej niż próg 6 522,00 zł obowiązujący od grudnia 2026 roku. Kolejne progi ZUS ogłosi w lutym 2027 roku, na podstawie wynagrodzenia z IV kwartału.

Przy najniższej podstawie wcześniejsza emerytura nie jest więc zmniejszana, nawet jeśli firma zarabia 20 000 zł miesięcznie. Problem pojawia się wtedy, gdy emeryt sam zadeklaruje wyższą podstawę, na przykład żeby szybciej podnieść emeryturę.

Zadeklarowana podstawa od grudnia 2026 r. Skutek dla emerytury z ZUS
5 652 zł (minimum na 2026 r.) bez zmian
7 000 zł mniej o 478 zł (7000–⁠6522)
9 000 zł mniej o 989,41 zł (przekroczenie 2 478 zł, ale działa limit)
13 000 zł wypłata zawieszona

U rencisty z obowiązkowymi składkami do przychodu wlicza się też zasiłek chorobowy, macierzyński i opiekuńczy (art. 104 ust. 6).

ZUS rozlicza przychód po zakończeniu roku. Emeryt przed wiekiem emerytalnym powinien zawiadomić ZUS o podjęciu działalności (formularz ZUS EROP), a co roku do końca lutego przekazać informację o przychodzie za poprzedni rok. Według ZUS osoba, która nie zawiadomiła o przychodzie, zwraca nienależne świadczenia za 3 lata wstecz, a ta, która zawiadomiła, tylko za ostatni rok.

Działalność gospodarcza na emeryturze mundurowej: jakie składki i limity?

Art. 9 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie ogranicza pojęcia emerytury i renty do świadczeń z ZUS. ZUS w poradniku o zasadach podlegania ubezpieczeniom zalicza do nich wprost świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego, np. żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy Policji. Dlatego emeryt mundurowy w JDG płaci obowiązkowo tylko składkę zdrowotną, a składki emerytalną i rentową może płacić dobrowolnie.

Limity dorabiania działają inaczej niż w ZUS:

Zasada Emerytura z ZUS przed wiekiem emerytalnym Emerytura mundurowa
Kogo dotyczy do 60/65 lat bez względu na wiek
Co jest przychodem z firmy podstawa wymiaru składek podstawa wymiaru składek (odesłanie do art. 104 ust. 1a–6)
Przychód od 70% do 130% zmniejszenie o przekroczenie, najwyżej 989,41 zł zmniejszenie o przekroczenie, najwyżej 989,41 zł i najwyżej 25% emerytury
Przychód powyżej 130% zawieszenie zmniejszenie o 25% emerytury
Kto jest zwolniony z limitów osoby po 60/65 roku życia osoby z emeryturą równą co najmniej 75% podstawy wymiaru (bez podwyższenia z tytułu inwalidztwa związanego ze służbą)
Komu zgłaszasz przychód ZUS organ emerytalny, np. ZER MSWiA albo Wojskowe Biuro Emerytalne

Podstawa prawna to art. 41 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy i art. 40 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych. Obie ustawy odsyłają do art. 104 ustawy o FUS, ale nie do art. 103 ust. 2 ze zwolnieniem po osiągnięciu wieku emerytalnego. Wyłączone z limitów są też renty inwalidzkie z tytułu inwalidztwa powstałego w związku ze służbą, za które przysługują świadczenia odszkodowawcze.

Przykład: emeryt policyjny ma emeryturę 4 000 zł brutto, która nie osiąga 75% podstawy wymiaru. Przy najniższej podstawie składek w 2026 roku (5 652 zł) świadczenie się nie zmienia. Gdy od grudnia 2026 roku zadeklaruje 9 000 zł podstawy, przekroczenie wyniesie 2 478 zł, ale emerytura zmniejszy się o 989,41 zł, bo ten limit jest niższy niż 25% świadczenia (1 000 zł). Przy podstawie 13 000 zł straci 1 000 zł miesięcznie, czyli 25% emerytury.

Emeryt mundurowy zawiadamia organ emerytalny o podjęciu działalności i wysokości przychodu, a do końca pierwszego kwartału podaje łączny przychód z poprzedniego roku (art. 41a i 41b ustawy o zaopatrzeniu funkcjonariuszy). O podjęciu działalności organ emerytalny dowiaduje się też z urzędu skarbowego.

Działalność gospodarcza na emeryturze a podatek dochodowy

Emerytura jest opodatkowana według skali: 12% do 120 000 zł rocznie i 32% powyżej. Organ rentowy, czyli ZUS, a przy świadczeniach mundurowych ZER MSWiA lub Wojskowe Biuro Emerytalne, jako płatnik z urzędu pomniejsza zaliczkę o 1/12 kwoty zmniejszającej podatek, czyli 300 zł miesięcznie, chyba że złożysz wniosek o rezygnację z tego pomniejszenia (art. 31b ust. 4 ustawy o PIT). Roczna kwota zmniejszająca to 3 600 zł, co odpowiada kwocie wolnej 30 000 zł.

Kwota wolna jest jedna na wszystkie dochody opodatkowane skalą. Skutki zależą od formy opodatkowania firmy:

Forma opodatkowania firmy Rozliczenie roczne Kwota wolna
Skala podatkowa PIT-36, emerytura i dochód z firmy razem jedna, wykorzystana zwykle już przez ZUS
Podatek liniowy 19% PIT-36L za firmę, emerytura osobno (PIT-40A od ZUS) tylko przy emeryturze
Ryczałt PIT-28 za firmę, emerytura osobno tylko przy emeryturze
Przykład

Emerytura i firma na skali

Emerytura wynosi 4 000 zł brutto miesięcznie, czyli 48 000 zł rocznie. Firma na skali ma 40 000 zł dochodu rocznie.

Łączny dochód to 88 000 zł, a podatek należny 6 960 zł (12% × 88 000 zł – 3 600 zł).

ZUS pomniejsza zaliczkidomyślnie Wniosek w ZUS o rezygnację z pomniejszenia
Zaliczki od emerytury 2 160 zł (12 × 180 zł) 5 760 zł (12 × 480 zł)
Zaliczki z firmy (12% × 40 000 zł – 3 600 zł) 1 200 zł 1 200 zł
Razem zapłacone w trakcie roku 3 360 zł 6 960 zł
Dopłata w PIT-36 3 600 zł 0 zł

Wyliczenia są nasze, bez ulg i odliczeń. Pokazują, że podwójne użycie kwoty zmniejszającej kończy się dopłatą do 3 600 zł. Podatek za rok jest w obu wariantach taki sam, różni się tylko rozłożenie płatności. Kto nie chce składać wniosku w ZUS, powinien odkładać na dopłatę w trakcie roku. Która forma opodatkowania firmy da najniższy podatek, liczymy w poradniku jaka forma opodatkowania dla JDG.

Reforma PIT od 2027 roku

Sejm 5 listopada 2026 roku uchwalił ustawę, która od 1 stycznia 2027 roku zmienia skalę na 12% do 130 000 zł, 24% od 130 000 do 150 000 zł i 32% powyżej (druk nr 3293). Senat przyjął ją bez poprawek 6 listopada. Ustawa czeka na decyzję prezydenta (termin: 27 listopada 2026 r.). Kwoty zmniejszającej 3 600 zł nie zmienia. Emeryt z firmą na skali odczuje reformę dopiero wtedy, gdy emerytura i dochód z firmy przekroczą razem 120 000 zł rocznie.

Ulga dla pracujących seniorów, ale nie dla emerytów

Zwolnienie z PIT do 85 528 zł rocznie (art. 21 ust. 1 pkt 154 ustawy o PIT) obejmuje także dochody z działalności na skali, liniowym, IP Box i ryczałcie. Przysługuje jednak tylko osobie po 60. lub 65. roku życia, która mimo uprawnień nie pobiera emerytury i podlega z tej działalności ubezpieczeniom społecznym. Wyklucza je pobieranie emerytury z ZUS, KRUS i zaopatrzenia mundurowego. Kto ma prawo do emerytury i prowadzi firmę, może więc porównać dwa warianty: emerytura z firmą bez ulgi albo firma z ulgą i odroczona emerytura, która przez to będzie wyższa.

Podsumowanie

  • Działalność gospodarcza na emeryturze wymaga płacenia składki zdrowotnej. Składki emerytalna i rentowa są dla emeryta z ZUS i emeryta mundurowego dobrowolne, a chorobowa niedostępna.
  • Rencista z rentą z tytułu niezdolności do pracy z ZUS płaci pełne składki obowiązkowo do czasu przyznania emerytury. Może korzystać z ulgi na start, preferencyjnych składek i Małego ZUS Plus.
  • Ze składki zdrowotnej z firmy zwolniony jest emeryt ze świadczeniem do płacy minimalnej i przychodem z firmy do 989,24 zł miesięcznie albo na karcie podatkowej.
  • Przed wiekiem emerytalnym ZUS porównuje z progami podstawę składek, a nie zysk firmy. Od 1 grudnia 2026 roku progi wynoszą 6 522,00 zł i 12 112,20 zł. Przy najniższej podstawie 5 652 zł emerytura zostaje cała.
  • Emeryta mundurowego limity obowiązują bez względu na wiek, ale zmniejszenie nie przekracza 25% emerytury, a świadczenie nie jest zawieszane.
  • Kwota wolna 30 000 zł jest jedna. Przy firmie na skali podwójne pomniejszanie zaliczek oznacza dopłatę do 3 600 zł w PIT-36.

Co dalej

  • Policz swoje składki ZUS

    469,85 zł preferencyjne składki społeczne w 2027 r. miesięcznie.

    Otwórz kalkulator ZUS
  • Wybierz księgowość dla firmy

    Fakturownia Samodzielna księgowość, netto/mies. (płatność za 12 mies.): 19,99 zł.

    Porównaj księgowość

Pytania i odpowiedzi

Jakie składki ZUS płaci emeryt prowadzący działalność gospodarczą?

Obowiązkowa jest tylko składka zdrowotna. Ubezpieczenia emerytalne i rentowe są dla emeryta dobrowolne (art. 9 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Jeśli z nich skorzysta, musi płacić też składkę wypadkową. Do ubezpieczenia chorobowego przystąpić nie może, bo jest ono dostępne tylko dla osób ubezpieczonych obowiązkowo.

Czy rencista prowadzący firmę musi płacić pełny ZUS?

Tak, jeśli ma rentę z tytułu niezdolności do pracy z ZUS. Podlega wtedy obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu do czasu ustalenia prawa do emerytury (art. 9 ust. 4c). Może korzystać z ulgi na start, preferencyjnych składek i Małego ZUS Plus. Rencista z rentą rodzinną albo z wojskową lub policyjną rentą inwalidzką płaci składki społeczne dobrowolnie.

Ile może zarobić w firmie emeryt przed wiekiem emerytalnym?

ZUS nie patrzy na dochód firmy, tylko na podstawę wymiaru składek. Od 1 grudnia 2026 roku świadczenie zmniejsza się, gdy podstawa przekracza 6 522,00 zł, a zawiesza powyżej 12 112,20 zł miesięcznie. Najniższa podstawa przedsiębiorcy w 2026 roku to 5 652 zł, więc przy minimalnej podstawie emerytura nie jest zmniejszana niezależnie od zysku.

Czy emeryt mundurowy w firmie płaci składki ZUS?

Obowiązkowo płaci tylko składkę zdrowotną. Składki emerytalna i rentowa są dla niego dobrowolne. Limity dorabiania obowiązują go jednak bez względu na wiek, chyba że jego emerytura wynosi co najmniej 75% podstawy wymiaru. Zmniejszenie nie może przekroczyć 25% emerytury, a świadczenie nie jest zawieszane.

Czy emeryt w firmie ma drugą kwotę wolną od podatku?

Nie. Kwota wolna 30 000 zł przysługuje raz w roku na wszystkie dochody opodatkowane skalą. ZUS z urzędu pomniejsza zaliczki od emerytury o 300 zł miesięcznie. Jeśli firma rozlicza się na skali i w jej zaliczkach też odejmujesz kwotę zmniejszającą, w zeznaniu rocznym zapłacisz do 3600 zł różnicy.

Czy emeryt może nie płacić składki zdrowotnej z firmy?

Tak, ale w wąskim przypadku. Zwolnienie z art. 82 ust. 8 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej dotyczy osoby, której emerytura lub renta nie przekracza płacy minimalnej, a przychód z firmy w danym miesiącu nie przekracza 50% najniższej emerytury, czyli 989,24 zł od 1 marca 2026 roku. Przy tym samym limicie świadczenia zwolniony jest też emeryt na karcie podatkowej.

Źródła

24
  1. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1474 (art. 9 ust. 4c i 5, art. 11, 12, 14, 17a, 18, 18a, 18c), Internetowy System Aktów Prawnych, Kancelaria Sejmu
  2. Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1749 (art. 103, 103a, 104, 108), Internetowy System Aktów Prawnych, Kancelaria Sejmu
  3. Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, ABW, AW, SKW, SWW, CBA, SG, SM, SOP, PSP, SCS i SW oraz ich rodzin, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 505 (art. 41–41b), Internetowy System Aktów Prawnych, Kancelaria Sejmu
  4. Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 305 (art. 40–40b), Internetowy System Aktów Prawnych, Kancelaria Sejmu
  5. Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1461 (art. 82 ust. 8), Internetowy System Aktów Prawnych, Kancelaria Sejmu
  6. Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 592 (art. 21 ust. 1 pkt 154, art. 27, art. 31b, art. 34), Internetowy System Aktów Prawnych, Kancelaria Sejmu
  7. Ustawa z 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia, Dz.U. 2025 poz. 620 (art. 259, 261), Internetowy System Aktów Prawnych, Kancelaria Sejmu
  8. Ustawa – Prawo przedsiębiorców, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1484 (art. 5, art. 18), Internetowy System Aktów Prawnych, Kancelaria Sejmu
  9. Zmniejszenie lub zawieszenie świadczeń pracujących emerytów i rencistów, Zakład Ubezpieczeń Społecznych
  10. Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu oraz ustalania podstawy wymiaru składek (poradnik ZUS, wydanie 2023, rozdział o osobach z prawem do emerytury lub renty), Zakład Ubezpieczeń Społecznych
  11. Wysokość składek na ubezpieczenia społeczne (składki za styczeń–grudzień 2026 r.), Zakład Ubezpieczeń Społecznych
  12. Przedsiębiorcy opodatkowani na zasadach ogólnych lub w formie karty podatkowej. Minimalna składka na ubezpieczenie zdrowotne w 2026 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych
  13. Komunikat Prezesa GUS z 9 listopada 2026 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w trzecim kwartale 2026 r. (9 317,01 zł), Główny Urząd Statystyczny
  14. Komunikat Prezesa ZUS z 18 sierpnia 2026 r. w sprawie kwot przychodu odpowiadających 70% i 130% przeciętnego wynagrodzenia za II kwartał 2026 r. (M.P. 2026 poz. 839), Monitor Polski
  15. Komunikat Prezesa ZUS z 14 maja 2026 r. w sprawie kwot przychodu za I kwartał 2026 r. (M.P. 2026 poz. 499), Monitor Polski
  16. Komunikat Prezesa ZUS z 12 lutego 2026 r. w sprawie kwot przychodu za IV kwartał 2025 r. (M.P. 2026 poz. 209), Monitor Polski
  17. Komunikat Prezesa ZUS z 18 listopada 2025 r. w sprawie kwot przychodu za III kwartał 2025 r. (M.P. 2025 poz. 1196), Monitor Polski
  18. Komunikat Prezesa ZUS z 12 sierpnia 2025 r. w sprawie kwot przychodu za II kwartał 2025 r. (M.P. 2025 poz. 758), Monitor Polski
  19. Komunikat Prezesa ZUS z 12 maja 2025 r. w sprawie kwot przychodu za I kwartał 2025 r. (M.P. 2025 poz. 445), Monitor Polski
  20. Komunikat Prezesa ZUS z 14 lutego 2025 r. w sprawie kwot przychodu za IV kwartał 2024 r. (M.P. 2025 poz. 132), Monitor Polski
  21. Komunikat Prezesa ZUS z 17 lutego 2026 r. w sprawie kwoty najniższej emerytury i renty oraz kwot maksymalnych zmniejszeń emerytur i rent (M.P. 2026 poz. 220), Monitor Polski
  22. Rozporządzenie Rady Ministrów z 14 września 2026 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2027 r. (Dz.U. 2026 poz. 1213), Dziennik Ustaw RP
  23. Obwieszczenie MRPiPS z 3 listopada 2026 r. w sprawie kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek w 2027 r. oraz prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia 10 033 zł (M.P. 2026 poz. 1098), Monitor Polski
  24. Przebieg procesu legislacyjnego, druk nr 3293 (ustawa z 5 listopada 2026 r. o zmianie ustaw o PIT, CIT i ryczałcie), Sejm RP